عیار بتن

عیار بتن
  • تحریریه مقاوم‌سازی افزیر
  • بتن
  • مدت زمان خواندن مقاله: 8 دقیقه
  • 0 نظر
  • شناسه مقاله: 26964

ترکیب سیمان، آب، شن و ماسه منجرب به تولید ماده‌ای به نام بتن می‌شود. این ماده در ابتدا سیال گونه است، اما بعد از گذشت مدتی با وقوع واکنش هیدراتاسیون، بتن به ماده‌ای سخت تبدیل می‌شود. واکنش هیدراتاسیون در صورت برخورد دو ماده آب و سیمان ایجاد می‌شود. بنابراین نسبت آب به سیمان در بتن نقش به سزایی در تعیین سرعت فرآیند گیرش بتن دارد. در نتیجه، یکی از عنصرهای مهم تشکیل دهنده بتن سیمان است. سیمان در بتن همانند یک چسب، تمامی اجزای تشکیل دهنده بتن را در برگرفته و مانع جداشدن آن‌ها از هم می‌شود.

عیار بتن چیست :

مقدار سیمان مصرف شده در بتن (kg)، در واحد حجم را عیار بتن می‌نامند. برای درک بهتر می‌توان گفت، مثلا بتنی با عیار 350، یعنی در هر یک متر مکعب از بتن، 350 کیلوگرم سیمان مصرف شده است. میزان سیمان مصرف شده در بتن تاثیر مستقیمی بر مقاومت فشاری آن می‌گذارد. توجه داشته باشید مصرف بیش از حد سیمان می‌تواند منجرب کاهش کارایی بتن، فاصله افتادن بین سنگ دانه‌ها، افزایش هزینه ساخت بتن و… گردد. همچنین کاهش مصرف سیمان در بتن می‌تواند منجرب به عدم چسبندگی مناسب بین ذرات سازنده بتن، کاهش مقاومت فشاری و… گردد. بنابراین میزان عیار بتن باید در حد تعادل باشد تا بتن ساخته شده از مقاومت فشاری و کیفیت موردنظر برخوردار شود. بنابراین در استانداردهای بین‌المللی و همچنین استانداردهای ایران برای تعیین میزان عیار مناسب بتن در شرایط مختلف جدول‌هایی ارائه شده است تا کاربران بتوانند بنا بر موقعیت از بتنی با عیار مناسب استفاده نمایند.

روش محاسبه عیار بتن

عیار بتن را می‌توان با استفاده از فرمول ارائه شده در فهرست‌بهای ابنیه بدست آورد. این عدد چندان قابل اعتماد نبوده و تنها بصورت تقریبی بیان می‌شود. فرمول محاسبه عیار بتن به شرح زیر ارائه می‌شود:

جدول‌ عیار بتن

همانطور که در بالا بیان شد،جدول عیار بتن برای تعیین میزان عیار مناسب بتن در هر موقعیت بیان شده است. مبحث نهم مقررات ملی ساختمان حداقل مقدار مصرفی سیمان در هر یک متر مکعب را در 5 نوع از شرایط محیطی بیان کرده است. به جدول زیر توجه کنید:

 شرایط نوع سیمان انتخابی حداقل مقدار مواد سیمانی kg/m3 حداکثر نسبت آب به مواد سیمانی حداقل رده بتن
 متوسط –  سیمان پرتلند نوع 1 یا 2 و یا همراه مواد جایگزین سیمان 300 0.5
 شدید –  B سیمان پرتلند نوع 1 یا 2 و یا همراه مواد جایگزین سیمان 325 0.45
 شدید –  C سیمان پرتلند نوع 1 یا 2 و یا همراه مواد جایگزین سیمان 350 0.45
 خیلی شدید –  D سیمان پرتلند نوع 2 و یا همراه مواد جایگزین سیمان 350 0.4
 فوق العاده شدید –  E سیمان پرتلند نوع 2 و یا همراه مواد جایگزین سیمان 375 0.4

 شرایط محیطی متوسط (A): ساختمان‌هایی که روی زمین قرار دارند که در معرض خطر نفوذ یون‌کلرید بر اثر وزش بادهای دارای یون نمک نیستند.

شرایط محیطی شدید (B): ساختمان‌هایی که در نزدیکی ساحل قرار دارند و در معرض وزش بادهای حاوی ین کلرید هستند.

شرایط محیطی شدید (C): قسمت‌هایی از ساختمان که در تماس با خاک هستند و بالای ناحیه مویینگی واقع شده‌اند و یا قسمت‌هایی که دائما در زیر آب قرار دارند.

شرایط محیطی خیلی شدید (D): قسمت‌هایی از ساختمان که در تماس با خاک‌های مهاجم است و در زیر سطح آب زیرزمینی واقع شده است.

شرایط محیطی فوق العاده شدید(E): ساختمان‌هایی دریایی

آیین نامه آبا ایران میزان عیار بتن را در قطعات پیش ساخته، شالوده، مقاطع بتنی نازک و شمع های بتنی درجا در مکان‌های سولفاتی را به شرح زیر بیان کرده است :

 عیار بتن در قطعات پیش‌ساخته (شمع‌ها،قطعات استوانه‌ای،قطعات ساخته شده از بلوک)
 شرایط محیطی توضیحات نوع سیمان نسبت آب به سیماناندازه سیمان مصرفی
بر حسب
 ملایم—-—-—-
متوسط کل سازه بالای سفره آب زیر زمینی باشد. نوع (1) 0.5310
 سازه در تماس با سفره آب زیر زمینی باشد. نوع (1)

 یا

 نوع (5)

 0.5 

330

یا

290

 

 شدید کل سازه بالای سفره آب زیر زمینی باشد. نوع (1)

 یا

 نوع (5)

 0.5 

330

یا

290

 سازه در تماس با سفره آب زیر زمینی باشد. نوع (5) 0.5 

330

 

 بسیار شدید کل سازه بالای سفره آب زیر زمینی باشد. نوع (5) 0.45 

390

 سازه در تماس با سفره آب زیر زمینی باشد. نوع (5) 0.4 

370

 

 فوق العاده شدید کل سازه بالای سفره آب زیر زمینی باشد. نوع (5) 0.4 

370

 سازه در تماس با سفره آب زیر زمینی باشد. نوع (5) 0.4 

370

 

نکته : این جدول برای بتن‌هایی با کارایی کم می‌باشد. یعنی بتنی با اسلامپ 25 – 10 میلی متر

عیار بتن در شالوده‌های حجیم (شامل سرشمع‌ها)
 شرایط محیطیتوضیحاتنوع سیماننسبت آب به سیماناندازه سیمان مصرفی
بر حسب
 ملایمشالوده بالای سفره آب زیر زمینی باشد.—-—-—-
شالوده در تماس با سفره آب زیر زمینی باشد.نوع (1)0.55 310
 متوسطشالوده بالای سفره آب زیر زمینی باشد.نوع (1)0.5330
شالوده در تماس با سفره آب زیر زمینی باشد.نوع (1)

یا

نوع (5)

0.5 

350

یا

310

 

 شدیدشالوده بالای سفره آب زیر زمینی باشد.نوع (1)

یا

نوع (5)

0.5 

350

یا

340

شالوده در تماس با سفره آب زیر زمینی باشد.نوع (5)0.5 

350

 

بسیار شدیدشالوده بالای سفره آب زیر زمینی باشد.نوع (1)

یا

نوع (5)

0.45 

 

400

یا

350

شالوده در تماس با سفره آب زیر زمینی باشد.تعیین کاتیون و سپس تصمیم بر انتخاب سیمان پرتلند نوع 5 یا سیمان امیخته یا روکش اخذ گردد.  
فوق العاده شدیدشالوده بالای سفره آب زیر زمینی باشد.نوع (1)

یا

نوع (5)

0.4 

 

400

یا

350

شالوده در تماس با سفره آب زیر زمینی باشد.سیمان آمیخته0.4 

390

 

 نکته : در شرایطی که خاک اسیدی وجود دارد، زمانی می‎‌توان از سیمان نوع 5 استفاده نمودکه ph آن از 6 کمتر باشد. در این صورت استفاده از موادافزودنی بتن مجاز نیست. 

عیار بتن در مقاطع بتنی نازک در زیرزمین‌ها،آبروها،حفره‌های آدم رو
شرایط محیطیتوضیحاتنوع سیماننسبت آب به سیماناندازه سیمان مصرفی
بر حسب
ملایمکل سازه بالای سفره آب زیر زمینی باشدنوع (1)0.55310
سازه تحت اثر فشار آب بیروننوع (1)0.55350
متوسطکل سازه بالای سفره آب زیر زمینی باشد.نوع (1)0.5370
سازه تحت اثر فشار آب بیروننوع (1)

یا

نوع (5)

0.5 

 

370

 

شدیدکل سازه بالای سفره آب زیر زمینی باشد.نوع (1)

یا

نوع (5)

0.5 

370

سازه تحت اثر فشار آب بیروننوع (5)0.5 

370

 

بسیار شدیدکل سازه بالای سفره آب زیر زمینی باشد.نوع (2)

یا

نوع (5)

0.45 

400

یا

350

سازه در تماس با سفره آب زیر زمینی باشد.تعیین کاتیون و سپس تصمیم بر انتخاب سیمان پرتلند نوع 5 یا سیمان امیخته مناسب،آسفالت،قیرگونی و…. اخذ گردد.  
فوق العاده شدیدکل سازه بالای سفره آب زیر زمینی باشد.نوع (1)

یا

نوع (5)

0.45 

400

یا

350

سازه در تماس با سفره آب زیر زمینی باشد.سیمان آمیخته0.4 

390

 

 نکته : این جدول برای بتن‌هایی با کارایی متوسط می‌باشد. یعنی بتنی با اسلامپ 75 – 50 میلی متر

عیار بتن در شمع‌های بتنی درجا
شرایط محیطیتوضیحاتنوع سیماننسبت آب به سیماناندازه سیمان مصرفی
بر حسب
ملایمکل سازه بالای سفره آب زیر زمینی باشد.نوع (1)0.55330
سازه در تماس با سفره آب زیر زمینی باشد.نوع (1)0.55340
متوسطکل سازه بالای سفره آب زیر زمینی باشد.نوع (1)0.5370
سازه در تماس با سفره آب زیر زمینی باشد.نوع (1)

یا

نوع (5)

0.5 

270

یا

370

 

شدیدکل سازه بالای سفره آب زیر زمینی باشد.نوع (1)

یا

نوع (5)

0.5 

370

سازه در تماس با سفره آب زیر زمینی باشد.نوع (5)0.5 

370

 

بسیار شدیدکل سازه بالای سفره آب زیر زمینی باشد.نوع (1)

یا

نوع (5)

0.45 

400

یا

350

سازه در تماس با سفره آب زیر زمینی باشد.به دلیل شرایط بسیار تهاجمی باید تدابیر احتیاطی ویژه‌ای در نظر گرفته شود.  
فوق العاده شدیدکل سازه بالای سفره آب زیر زمینی باشد.نوع (1)

یا

نوع (5)

0.45 

400

یا

350

سازه در تماس با سفره آب زیر زمینی باشد.به دلیل شرایط بسیار تهاجمی باید تدابیر احتیاطی ویژه‌ای در نظر گرفته شود.  

نکته : مقادیر این جدول برای بتن‌هایی با کارایی نسبتا زیاد می‌باشد. یعنی بتنی با اسلامپ حدود 100 میلی متر

نشریه 55 ایران نیز، مقدار سیمان مناسب بتن را به صورت زیر شرح داده است :

نوع بتن  بتن آرمهبتن پیش تنیده بتن ساده

(بدون آرماتور) 

شرایط محیطی
حداکثر اندازه اسمی مصالح سنگی به میلی‌متر

 

402015104020151040201510
بتن کاملا محافظت شده است در برابر هوا و یا شرایط مخرب به جز مدت کوتاهی که در هنگام ساخت در معرض هوای معمولی واقع می‌شود.225250275300300300300300200225250275
بتنی که از باران شدید و یا یخ زدگی در حالتی که از آب اشباع شده محافظت گردد.بتن زیر خاک و بتنی که به طور مداوم زیر آب قرار می‌گیرد.275300325350300300325325225250275300
بتنی که در معرض نمک‌های یخ زدا قرار می‌گیرد.275300325350300300325350250275325350
بتن در معرض آب دریا یا باتلاق یا باران شدید ویا در معرض تر و خشک شدن‌های پیاپی و یا یخ زدگی در هنگامی که تر است و یا در معرض گازهای خورنده است.325375400425325375400425275300325375
بتنی که در معرض فرسایش شدید،عبور و مرور وسایل نقلیه یا آب جاری با PH حداکثر 4.5 است.ویا رویه‌های بتنی محافظت نشده و… 

نیازمند بررسی‌های ویژه است.

 عیار بتن در فنداسیون، تیر و ستون

مقدار سیمان موجود در بتن فنداسیون، تیر و همچنین ستون بستگی به رده بتن مصرفی آن‌ها دارد. رده بتن مصرفی به معنی مقاومت فشاری مشخصه بتن است که با حرف c نشان داده می‌شود. در کل از رده بتن C16 به بالا به عنوان بتن آرمه (یعنی بتنی که با اعضای فولادی نقویت شده است) استفاده می‌شود. عیار بتن فنداسیون و تیر و ستون از حداقل 300 کیلوگرم بر متر مکعب شروع شده و به حداکثر 425 کیلوگرم در متر مکعب ختم می‌گردد. اگر سیمان مصرفی در بتن از این حد گذشت، حتما باید اقدام‌های لازم برای جلوگیری از ترک خوردگی و همچنین کاهش حرارت ناشی از حجم زیاد سیمان در بتن انجام گردد.

توجه : عیار بتن در بتن ریزی با پمپ، حداقل باید 350 و حداکثر 400 کیلوگرم بر مترمکعب باشد. نسبت آب به سیمان در این شرایط 0.6 است.

توجه : عیار بتن در بتن ریزی با لوله ترمی و قیف، حداقل باید 350 و حداکثر 450 کیلوگرم بر مترمکعب باشد. نسبت آب به سیمان در این شرایط 0.45 است.

توجه : عیار سیمان در بتن‌های پرمقاومت حداقل 390 و حداکثر 560 کیلوگرم بر متر مکعب است.

5/5 - (1 امتیاز)
به اشتراک بگذارید:
تیم تحریریه افزیر

این محتوا توسط تیم مجرب تولید محتوا افزیر تولید و منتشر شده است.

پرسش و پاسخ


بدون دیدگاه

دیدگاه خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Insert math as
Block
Inline
Additional settings
Formula color
Text color
#333333
Type math using LaTeX
Preview
\({}\)
Nothing to preview
Insert