با افزایش اهمیت کنترل رفتار اجزای غیرسازهای در ساختمانها، نقش «پیوست ششم آیین نامه ۲۸۰۰» بیش از گذشته مورد توجه جامعه مهندسی قرار گرفته است. این پیوست، نخستین سند رسمی و جامع کشور است که بهصورت متمرکز به طراحی لرزهای و اجرای اجزای غیرسازهای معماری میپردازد؛ اجزایی که در ظاهر ساده به نظر میرسند اما در زمان زلزله میتوانند بیشترین خطر را برای ساکنان ایجاد کنند. از دیوارهای پیرامونی و تیغههای داخلی گرفته تا نما، سقفهای کاذب و جانپناهها، همگی در دسته اجزایی قرار میگیرند که با رفتار لرزهای سازه تفاوت دارند و به همین دلیل، نیازمند ضوابط اختصاصی و روشهای مهاربندی استاندارد هستند. اهمیت این موضوع به اندازهای است که وزارت راه و شهرسازی طی ابلاغیه رسمی آن را به جامعه مهندسی معرفی کرده است.
طبق متن ابلاغیه «پیرو نامه شماره 46967/100/02 به تاریخ 98/04/05 وزیر محترم راه و شهرسازی، پیوست ششم آئین نامه طراحی ساختمانها در برابر زلزله با عنوان طراحی لرزهای و اجرای اجزا غیرسازهای معماری ابلاغ و در اختیار جامعه مهندسی قرار گرفت. این پیوست با بهرهگیری از تجارب حاصل از مطالعات آزمایشگاهی و درسآموختههای زلزله کرمانشاه، سرپلذهاب تدوین شده است». قرار گرفتن چنین متنی در ابتدای پیوست ششم نشان میدهد که این سند تنها یک دستورالعمل تکمیلی نیست، بلکه نتیجه سالها تجربه، آسیبشناسی پس از زلزله و بررسی علمی رفتار اجزای معماری در برابر ارتعاشات شدید است. همین پشتوانه تجربی باعث شده این پیوست به یکی از مهمترین ارجاعات مهندسان طراح، ناظران و مجریان تبدیل شود؛ بهخصوص در پروژههایی که کنترل تغییرمکانهای خارج از صفحه دیوارها و نماها اهمیت اساسی دارد.
بنابراین، هر پروژهای که در آن دیوارهای غیرباربر، تیغهها، نماها، سقفهای کاذب یا جانپناهها وجود داشته باشد، چه در ساختمانهای مسکونی و چه بیمارستانها، هتلها، مدارس و مراکز تجاری، باید الزامات این پیوست را رعایت کند. در ادامه، علاوه بر دانلود پیوست ششم آیین نامه ۲۸۰۰ بخشهای مهم ازجمله ضوابط لرزهای، محدوده پوشش اجزا و روشهای نوین مهار دیوار، را بهصورت کاملا کاربردی و مستند شرح دادهایم.
پیوست ششم آیین نامه ۲۸۰۰ چیست و چه هدفی را دنبال میکند؟
برای درک اهمیت این پیوست، لازم است بدانیم که بخشهای اصلی سازهای مانند سیستم باربر جانبی، انتخاب سیستم دوگانه یا قاب خمشی، ضوابط طراحی شتاب لرزهای و … در فصلهای اصلی پیوست ششم استاندارد 2800 بیان شدهاند. اما بخش مهمی از آسیبهای زلزله، به عملکرد دیوارهای معماری، تیغهها، اتصالات نما، سقفهای کاذب و سایر اجزای غیرسازهای مربوط میشود. پیوست ششم دقیقا بر همین بخش تمرکز دارد و دستورالعمل جامعی برای مهار لرزهای این اجزا ارائه میدهد.
این پیوست به گونهای نوشته شده که برای مهندسان طراح، ناظران، مجریان، پیمانکاران، معماران و حتی تولیدکنندگان مصالح قابل استفاده باشد. محتوای آن تنها شامل توصیه نیست؛ بلکه شامل جزئیات دقیق اجرایی، ابعاد، دیتیلها و روشهای نوینی است که در پروژههای واقعی قابل پیادهسازی هستند.
برای دانلود و مطالعه دستورالعمل کلیک کنید
دامنه پوشش پیوست ششم؛ چه اجزایی مشمول این ضوابط میشوند؟
برای درک کامل گستره کاربرد پیوست ششم آیین نامه 2800، لازم است بدانیم که اجزای غیرسازهای، صرفً عناصر فرعی یا کم اهمیت ساختمان نیستند؛ بلکه مجموعه پیچیده، گسترده و متنوعی از بخشهای معماری هستند که در تمام طبقات، فضاها و سطوح ساختمان حضور دارند. این اجزا دارای وزن، ابعاد، اتصال و رفتارهای مختلفی نسبت به بدنه سازه هستند و درست به همین دلیل، رفتار لرزهای آنها میتواند متفاوت، حساس و در بسیاری از مواقع غیرقابلپیشبینی باشد.
پیوست ششم با هدف ایجاد نظم، استانداردسازی و افزایش ایمنی، طیف وسیعی از این عناصر را شناسایی کرده و ضوابط مشخصی برای طراحی و اجرای آنها ارائه میدهد. این دامنه پوشش آنقدر گسترده است که تقریبا شامل تمام عناصری در یک ساختمان میشود که هنگام زلزله احتمال کَندن، سقوط، واژگونی، شکست یا ایجاد ضربه دارند:
از دیوارهای ضخیم خارجی گرفته تا سقفهای کاذب سبک، از راهپلههای بتنی گرفته تا نماهای شیشهای یا خشک، از جانپناه پشتبام تا تیغهی میان اتاق خواب. به همین دلیل، پیوست ششم استاندارد ۲۸۰۰ نه تنها برای مهندس سازه، بلکه برای معمار، ناظر، مجری، تکنیسین کارگاهی و حتی پیمانکاران نما یا سقف کاذب نیز اهمیت حیاتی دارد.
دیوارهای خارجی؛ نخستین خط تماس با نیروهای جانبی
دیوارهای خارجی در معرض بیشترین نیروهای جانبی حاصل از شتاب زمین، باد و ارتعاشات قرار دارند. این دیوارها معمولا از مصالحی مانند بلوک سیمانی، سفال، آجر یا پانلهای سبک ساخته میشوند و در صورت عدم مهارسازی مناسب، بهسرعت دچار کمانش، ترک، شکست یا سقوط میشوند. پیوست ششم این دیوارها را یکی از حساسترین اجزای غیرسازهای میداند؛ چرا که:
- وزن بالایی دارند
- سطح گستردهای را پوشش میدهند
- در معرض نیروهای خارجصفحه هستند
- بلافاصله بر فضای بیرونی یا داخلی سقوط میکنند
- سقوط آنها میتواند مرگبار باشد
این دیوارها مشمول دقیقترین دستورالعملها در پیوست ششم هستند، مانند فاصله از تیر و ستون، استفاده از مهارهای خارج صفحه، کنترل بازشوهای بزرگ، و روشهای نوین پایدارسازی مانند وال مش و FRP.
تیغهها و دیوارهای داخلی؛ پُرتعدادترین و پرآسیبترین اجزای معماری
تیغههای داخلی معمولا به دلیل وزن کمتر یا ضخامت کمتر، کمخطرتر به نظر میرسند؛ اما در واقعیت، بیشترین آسیبهای داخل ساختمان هنگام زلزله به همین تیغهها مربوط است. علت اهمیت آنها عبارت است از:
- در تعداد زیاد در تمام طبقات وجود دارند.
- بسیار نزدیک به کاربریهای مسکونی و اقامتی هستند.
- در معرض ضربه مستقیم ساکنان قرار میگیرند.
- در صورت سقوط، فضای داخلی را پر از آوار میکنند و مانع فرار میشوند.
پیوست ششم برای این بخش، ضوابط سختگیرانهای مانند جداسازی از سازه، کنترل ضخامت، مهار در بالا و پایین، استفاده از ناودانی سرتاسری و همچنین روشهای نوین پایدارسازی را تعیین کرده است.
جانپناهها؛ یکی از خطرناکترین اجزای غیرسازهای
جانپناهها معمولا در بالاترین نقطه ساختمان و در لبههای بام قرار دارند. در زلزلههای گذشته بارها مشاهده شده که جانپناهها به دلیل اتصال ناکافی یا وزن زیاد، از لبه بام جدا شده و سقوط کردهاند؛ امری که میتواند در کوچه و خیابان خسارات مرگبار ایجاد کند. پیوست ششم آیین نامه ۲۸۰۰ بهدلیل همین ریسک بالا، استانداردهایی را برای موارد زیر عنوان میکند:
- ارتفاع مجاز
- نوع اتصال
- یکپارچگی با دیوار بام
- نحوه مهار خارج صفحه
راهپلهها؛ عنصر مهم هنگام فرار اضطراری
راهپله بهعنوان مسیر خروج اضطراری باید در زمان زلزله عملکردپذیر باقی بماند. در صورتی که دیوارهای اطراف پلکان، نازککاریها و جانپناهها دچار شکست یا ریزش شوند، مسیر خروج مسدود و خطرات جانی تشدید میشود. ضوابط این بخش طبق پیوست ششم استاندارد ۲۸۰۰ عبارتند از:
- جلوگیری از تماس سخت دیوار با تیر طبقه
- استفاده از مصالح انعطافپذیر در لبهها
- کنترل تغییرمکان دیوارهای اطراف پلکان
- مهارسازی دقیق جانپناه و نردهها
سقفهای کاذب؛ یکی از پرتکرارترین منابع ریزش در زلزله
سقف کاذب، چه از نوع گچی، کناف یا آرمسترانگ، در بسیاری از زلزلهها جزو نخستین اجزایی است که به دلیل اتصال ضعیف به سقف اصلی، وزن قابل توجه صفحهها، لرزش زیاد طبقات و وجود تاسیسات بالای سقف کاذب سقوط میکند. پیوست ششم نکاتی مانند استفاده از مهارهای جانبی، سیمهای آویز مقاوم، محدودیت وزن و جزئیات اتصال را تعیین کرده است.
نماهای بیرونی و سیستمهای پوشش خارجی
نما، اولین سطحی است که در معرض شتاب لرزهای قرار میگیرد. نماهای سنگی، سرامیکی، شیشهای یا خشک، در صورت اجرای نامناسب میتوانند مانند یک صفحه بزرگ جدا شده و سقوط کنند. این موضوع نه تنها خسارت مالی سنگینی ایجاد میکند، بلکه مستقیم زندگی عابران و ساکنان را تهدید میکند. به همین دلیل پیوست ششم ضوابط مرتبط با این موارد را دارد:
- نحوه مهار روکار و توکار
- جزئیات اتصال ریلها، نگهدارندهها و پیچها
- استفاده از قلاب، بست و براکتهای مقاوم
- کنترل وزن و ابعاد قطعات نما
سایر اجزای معماری که ممکن است آسیبزا باشند
در کنار اجزای اصلی، پیوست ششم آیین نامه ۲۸۰۰، طیفی از عناصر مکمل را نیز مشمول ضوابط خود میداند. این عناصر شامل بخشهایی هستند که شاید از نظر ظاهری کوچک به نظر برسند، اما هنگام زلزله اثر قابل توجهی دارند، از جمله:
- نعلدرگاهها
- وادارها
- درزهای انقطاع
- بازشوهای بزرگ و کوچک
- اتصالات نما و تیغهها
- جزئیات اطراف ستون و تیر
- کفسازی و پوستههای نمای داخلی
- پانلهای جداکننده یا دکوراتیو
- اجزای آویز مانند روشناییها یا تجهیزات
پیروی از الزامات پیوست ششم برای دیوارهای ساختمان اهمیت زیادی دارد. این جدول کمک میکند تا دامنه شمول پیوست ششم را برای انواع دیوارها به سرعت درک کنید و روشهای مناسب مهاربندی، از جمله استفاده از وال مش و مهار خارج از صفحه را مشاهده کنید:
| نوع دیوار | محل کاربرد | حساسیت لرزه ای | الزام مهاربندی | روش توصیه شده |
| دیوار های خارجی | پیرامون ساخت | بسیار زیاد | الزامی | وال مش + مهار خارج از صفحه |
| دیوار های داخلی | تیغه ها | زیاد | الزامی | وال مش یا وال پست |
| دیوار اطراف پله | فضاهای گردش | زیاد | الزامی | وال مش + نبشی مهار |
| دیوار پشت بام(جان پناه) | بام | بسیار زیاد | الزامی | مهار دوطرفه مخصوص |
استفاده و اجرای وال مش در دیوارهای مشمول پیوست ششم، به ویژه دیوارهای با حساسیت لرزهای زیاد، توصیه میشود. روشهای مختلف مهاربندی مانند مهار خارج از صفحه یا ترکیب با نبشی، کارایی دیوار را افزایش میدهد و اجرای صحیح آن مطابق پیوست ششم الزامی است. هر یک از این موارد میتواند در صورت اجرای نامناسب، عامل اصلی سقوط، شکست یا انسداد مسیرهای فرار باشد و به همین دلیل پیوست ششم استاندارد ۲۸۰۰ دستورالعملهایی برای طراحی و اجرای درست آنها ارائه کرده است. پیوست ششم آیین نامه ۲۸۰۰ یکی از جامعترین اسناد معماری کشور است که دامنه گستردهای از اجزای ساختمان را در بر میگیرد. از دیوارهای اصلی گرفته تا ریزترین اجزای داخلی، همگی باید با این استاندارد منطبق باشند تا ساختمان در برابر زلزله رفتار ایمن و کنترلپذیری داشته باشد. در حقیقت، این پیوست نگاه ما به معماری را از «ظاهر» به «ایمنی و عملکرد» تغییر میدهد و تمامی اجزا را در یک ساختار منسجم، قابل مهار و قابلپایش قرار میدهد.
ضوابط بارهای لرزهای وارد بر اجزای غیرسازهای؛ چرا محاسبه بار لرزهای برای اجزای معماری ضروری است؟
وقتی صحبت از زلزله میشود، معمولا نگاهها به سمت اسکلت اصلی ساختمان، یعنی تیرها، ستونها و سیستم باربر جانب، معطوف میشود. تصور عمومی این است که اگر سازه اصلی مقاوم باشد، بخشهای معماری نیز رفتار ایمن خواهند داشت. اما در واقعیت، بسیاری از آسیبهای جدی زلزلهها نه از خرابی سازه، بلکه از سقوط و شکست اجزای غیرسازهای به وجود میآید. این اجزا شامل دیوارهای داخلی و خارجی، نما، سقفهای کاذب، جانپناهها و سایر عناصر معماری هستند که در ظاهر سادهاند اما هنگام لرزش زمین میتوانند بهسرعت به عناصر خطرآفرین تبدیل شوند.
پیوست ششم استاندارد ۲۸۰۰ با همین رویکرد تدوین شده است: اینکه تکتک اجزای غیرسازهای باید مشابه خود سازه، تحت بررسی لرزهای قرار بگیرند و نیروهای وارد بر آنها محاسبه و کنترل شود. این بخش، یکی از حیاتیترین قسمتهای پیوست است؛ چون رفتار دیوار، تیغه یا نما در زمان زلزله کاملا وابسته به شدت شتاب طبقه و نحوه اتصال آنها به سازه است.
نیروهای لرزهای فقط به سازه وارد نمیشوند
در یک لرزش شدید، دیوارها و تیغهها آنقدر تحت تاثیر ارتعاش قرار میگیرند که در بسیاری از موارد، پیش از هرگونه آسیب به اسکلت اصلی، ترکخوردگی، کمانش و حتی سقوط در میان آنها مشاهده میشود. علت این مسئله آن است که اجزای غیرسازهای برخلاف اعضای اصلی، به صورت مستقیم در برابر نیروهای خارج از صفحه قرار میگیرند؛ نیروهایی که میتوانند سبب جداشدن دیوار از قاب سازه، شکست اتصالات نما یا ریزش قطعات سنگین شوند.
برای مثال، در بسیاری از زلزلهها دیوارهای پیرامونی که بهظاهر مقاوم بودهاند، تنها به دلیل عدم محاسبه نیروهای جانبی و نبودِ مهار مناسب، به صورت کامل تخریب شده و به داخل یا خارج ساختمان سقوط کردهاند. همین مسئله درباره سقفهای کاذب نیز رخ داده است؛ بخشهایی که اگر درست مهار نشده باشند، حتی در زلزلههای متوسط هم ریزش میکنند.
شتاب نسبی طبقات؛ عامل کلیدی که خطر را چند برابر میکند
یکی از مفاهیم مهمی که پیوست ششم بر آن تأکید دارد، «شتاب نسبی طبقات» است. اجزای غیرسازهای همراه با سازه جابجا نمیشوند، بلکه تحت تاثیر اختلاف حرکت بین طبقات بالا و پایین قرار دارند. این اختلاف حرکت باعث ایجاد نیروهای ناگهانی و شدید میشود؛ بهخصوص در طبقات بالاتر که شتاب بیشتری دارند. در چنین شرایطی، حتی یک دیوار نسبتا سبک اگر بهدرستی مهاربندی نشده باشد، ظرفیت تحمل این نیرو را نخواهد داشت. به همین دلیل است که پیوست ششم، فرمولهای مشخصی برای تعیین میزان بار لرزهای ارائه میدهد و مشخص میکند که هر جز، با توجه به جرم، محل قرارگیری و نوع اتصال خود، چه مقدار نیرو باید تحمل کند.
تجربه زلزلهها؛ چرا این محاسبات حیاتیاند؟
مطالعات پس از زلزله کرمانشاه، سرپلذهاب نشان داد که بخش زیادی از خسارات جانی ناشی از سقوط اجزای غیرسازهای بوده است. دیوارهایی که بدون مهار خارج صفحه اجرا شده بودند، نماهایی که اتصال کافی نداشتند، سقفهای کاذبی که با سیمهای ضعیف آویز شده بودند، همگی در زلزله به نقاط شکست تبدیل شدند. بر اساس همین تجربیات، پیوست ششم استاندارد ۲۸۰۰ تاکید میکند که محاسبه بار لرزهای برای اجزای معماری، نه یک توصیه، بلکه یک الزام است.
محاسبه بار لرزهای؛ پیش شرط اجرای صحیح و ایمنی بلند مدت
زمانی که بار لرزهای یک جز غیرسازهای به درستی تعیین شود، مهندس میتواند مشخص کند:
- دیوار چه مقدار مهار جانبی نیاز دارد؛
- نما باید با چه نوع اتصالات و چه فاصلهای نصب شود؛
- سقف کاذب باید چند نقطه مهار جانبی و عمودی داشته باشد؛
- جانپناه باید چگونه با سازه اصلی پیوستگی پیدا کند؛
- دیوارهای داخلی در کدام بخش نیاز به جداسازی از سازه دارند؛
- چه مصالحی میتوانند تغییرمکانهای نسبی را تحمل کنند.
این محاسبات همچنین از آسیبهای ثانویه مانند مسدود شدن مسیرهای خروج اضطراری، سقوط نما روی معابر، یا تخریب دیوارهای مجاور تجهیزات حیاتی در بیمارستانها جلوگیری میکنند.
هرچند طراحی دقیق اجزای غیرسازهای ممکن است در ابتدا هزینه سازگاری با ضوابط را کمی افزایش دهد، اما در مقیاس کلی، این هزینه نسبت به خسارات ناشی از تخریب پس از زلزله بسیار ناچیز است. سقوط یک نمای سنگی یا ریزش دیوار داخلی میتواند هزینهای چند برابر هزینه مهاربندی اصولی در مرحله اجرا ایجاد کند.
بنابراین، محاسبه بار لرزهای نوعی تصمیم اقتصادی هوشمندانه است. پیوست ششم آیین نامه ۲۸۰۰ با رویکرد دقیق و مبتنی بر تجربه، نشان میدهد که حفظ جان و مال ساکنان در زلزله فقط به سازه اصلی وابسته نیست؛ بلکه اجزای غیرسازهای نیز باید مطابق اصول لرزهای طراحی و اجرا شوند. محاسبه بار لرزهای وارد بر این اجزا، پایهایترین اقدامی است که میتواند از سقوط دیوارها، شکست نما، تخریب سقف کاذب و دهها آسیب دیگر جلوگیری کند.
چرا دیوارها حساسترین جز غیرسازهای هستند؟
دیوارهای داخلی و خارجی، نخستین بخشهایی هستند که هنگام زلزله دچار آسیب میشوند. این دیوارها معمولا از مصالحی مانند بلوک سفالی، بلوک سبک، آجر یا پانلهای غیرباربر ساخته میشوند که مقاومت مناسبی در برابر نیروهای جانبی ندارند. پیوست ششم با درک این واقعیت، ضوابط بسیار دقیقی برای جلوگیری از شکست، ترک و ریزش دیوارها ارائه میدهد. یکی از اشتباهات رایج در پروژهها، اجرای دیوار در دهانهای است که بادبند یا مهاربند در آن قرار دارد. پیوست ششم آیین نامه ۲۸۰۰ تاکید میکند که:
- دیوار نباید با مهاربند تماس داشته باشد
- دیوار نباید در محور بادبند اجرا شود
- هرگونه اتصال دیوار به مهاربند، عملکرد لرزهای قاب را مختل میکند
این الزام برای تمام ساختمانها صریح و غیرقابلچشمپوشی است.
ضوابط خاص اجرای دیوار در بیمارستانها؛ ضرورت عملکردپذیری فضاهای درمانی
حتی کوچکترین آسیب در دیوار یا تیغه در بیمارستانها، میتواند سرویسدهی بخش استریل یا اورژانس را مختل کند. بنابراین پیوست ششم برای این فضاها، جزئیات خاصی ارائه کرده است. برای جلوگیری از ترک در مجاورت تیر و ستونها باید این اقدامات را لحاظ نمود:
- از قطعات ناودانی سرتاسری استفاده شود
- داخل ناودانی با مواد تراکمپذیر مانند پشم سنگ پر شود
- اتصال ناودانی قائم و افقی به یکدیگر محدود شود
- جداشدگی کنترلشده بین دیوار و سازه ایجاد گردد
هدف این روش، جذب تغییرمکانهای زلزله بدون ایجاد ترک در دیوار است.
روشهای نوین مهار دیوار در پیوست ششم؛ اهمیت استفاده از فناوریهای جدید
روشهای سنتی مانند استفاده از میلگرد بستر یا وادار فلزی، تنها بخشی از نیاز لرزهای دیوار را تامین میکنند. پیوست ششم با توجه به یافتههای جدید، دو روش نوین معرفی کرده است که بهصورت تخصصی برای مهار خارج از صفحه دیوارها توسعه داده شدهاند. این دو روش عبارتند از:
- مسلح کردن دیوار با شبکه الیاف (روش وال مش)
- تقویت دیوار با نوارهای FRP
مسلح کردن دیوار با شبکه الیاف (روش وال مش)؛ چرا روش شبکه الیاف اهمیت دارد؟
این روش اکنون در بسیاری از پروژههای مقاوم سازی در ایران استفاده میشود. دلیل اصلی، ترکیب همزمان مقاومت لرزهای، سرعت اجرا، هزینه مناسب و امکان استفاده در دیوارهای موجود و جدید است. پیوست ششم استاندارد ۲۸۰۰ نیز این روش را بهعنوان یک شیوه رسمی، معتبر و قابل اجرای وال مشسیما معرفی میکند. شبکه الیاف که معمولا به شکل مش فایبر گلاس تولید میشود، مجموعهای منظم از نخ و رشتههاست که بهصورت یک جهته یا دوجهته کنار هم قرار میگیرند و تشکیل یک ساختار مشبک میدهند. این شبکه میتواند:
- از الیاف شیشه مقاوم به قلیا ساخته شده باشد
- یا از الیاف کربن با مقاومت بسیار بالا تولید شود
آنچه این روش را به وال مش معروف تبدیل کرده، ترکیب مش فایبر گلاس با یک لایه اندود (پلاستر گچی یا پلاستر سیمانی) است؛ نکته مهم در اجرای وال مش، رعایت ترتیب لایهها و فاصله چشمههای مش است. برای تبدیل این شبکه به سیستم مقاوم لرزهای، ویژگیهای زیر ضروری است:
- ساختار یک جهته یا دوجهته
در ساختار یک جهته، مقاومت کششی در یک جهت بسیار بالا و در جهت دیگر کمتر است. در مش دوجهته، مقاومت در هر دو راستا تقریبا متعادل است و برای دیوارها کاربرد بیشتری دارد.
- فاصله چشمهها
فاصله بین چشمههای شبکه باید کم باشد؛ زیرا هرچه چشمه کوچکتر باشد، کنترل تغییرشکل و توزیع تنش بهتر انجام میشود.
- محدودیت سنگدانههای ملات
سنگدانههای اندود باید ریزدانه باشند تا بین چشمههای مش گیر نکنند و اجرای یکنواخت پلاستر ممکن باشد.
- الزام مقاومت قلیایی
الیاف شیشه در محیط سیمانی دچار خوردگی میشوند؛ بنابراین باید از نوع AR-Glass یا شیشه مقاوم به قلیا باشد.
روش دوم: تقویت دیوار با FRP
FRP سیستم دیگری است که پیوست ششم معرفی میکند. در این روش نوارهای قائم FRPبا رزین اپوکسی مخصوص روی سطح دیوار نصب میشوند. این روش مقاومت را افزایش میدهد، اما هزینه آن نسبت به وال مش بالاتر است و برای پروژههای خاص کاربرد دارد. موارد کاربرد FRPعبارتند از:
- دیوارهای ارتفاع زیاد
- دهانههای وسیع
- سازههای دارای اهمیت زیاد
بازشوهای بزرگ و الزامات تقویت؛ چرا بازشوها بخش خطرناک دیوار هستند؟
بازشوهای بزرگتر از ۲٫۵ متر باعث ایجاد ضعف سازهای در سطح دیوار میشوند. پیوست ششم آیین نامه ۲۸۰۰ تاکید میکند موارد زیر برای این بازشوها الزامی هستند:
- استفاده از وادار
- تقویت نعلدرگاه
- کنترل توزیع بارهای جانبی
نقشههای اجرایی پیوست آیین نامه ۲۸۰۰؛ چرا نقشههای اجرایی اهمیت دارند؟
متن آیین نامه هرچقدر هم کامل باشد، بدون دیتیل و نقشه اجرایی، قابلیت پیادهسازی در کارگاه را ندارد.
مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی مجموعهای از نقشهها و جزئیات کامل مربوط به پیوست ششم تهیه کرده است که برای اجرای صحیح ضوابط ضروری هستند.
مهمترین نقشههای قابل دانلود
- دیتیل مهار لرزهای دیوار
- دیتیل نعلدرگاه
- دیتیل مهارسازی جانپناه
- دیتیل درز انقطاع
- دیتیل مهار نما
- دیتیل سقف کاذب
- دیتیل اتصالات تیغهها
- دیتیل دیوار در مجاورت ستونها و تیرها
نقشههای اجرایی پیوست آیین نامه 2800
در کنار مطالعه و دانلود پیوست ششم استاندارد ۲۸۰۰، دسترسی به نقشههای اجرایی مرتبط با ضوابط طراحی لرزهای و اجرای اجزای غیرسازهای معماری نقش تعیینکنندهای در اجرای صحیح این ضوابط دارد. نقشههای اجرایی، دستورالعملهای بصری و جزئیاتی را نشان میدهند که ممکن است در متن اصلی سند، بهصورت توصیفی بیان شده باشند، اما برای مهندسان، طراحان و مجریان، راهنمای واضحتر و کاربردیتری فراهم میکنند. دفتر مقررات ملی و کنترل ساختمان با ارائه این نقشهها تلاش کرده است تا:
- پیچیدگیهای اجرایی مهار اجزای غیرسازهای در پروژهها را کاهش دهد،
- خطاهای متداول در نقشههای اجرایی را برطرف کند،
- و به بهبود کیفیت نظارت و اجرا در ساختوساز کمک نماید.
در حقیقت، تجربه میدانی و بررسی پروژههای ساختمانی نشان داده است که بسیاری از اشتباهات در اجرای مهار اجزای غیرسازهای ناشی از طراحی و جزئیات اجرایی نادرست یا مغایر با ضوابط پیوست ششم بوده است. برای مثال، اجرای نامناسب وال پستها در مجاورت ستونها، طراحی غلط تیرهای پاگرد راه پله و مهار ناقص کانالهای تاسیساتی از جمله خطاهایی هستند که با استفاده از نقشههای صحیح اجرایی قابل پیشگیری هستند. در اینجا میتوانید فایلهای قابل دانلود و کاربردی مربوط به نقشههای اجرایی پیوست ششم استاندارد ۲۸۰۰ را مشاهده کنید. این فایلها شامل نقشهها و چکلیستهای نظارتی هستند که برای مهندسان طراح، ناظر و مجری بسیار مفید خواهند بود.
جمعبندی نهایی
پیروی از پیوست ششم استاندارد 2800 و رعایت ضوابط آن برای طراحی لرزهای و اجرای اجزای غیرسازهای معماری، از جمله دیوارها، تیغهها، نماها، سقفهای کاذب و جانپناهها، امری ضروری و غیرقابل چشمپوشی است. این پیوست، حاصل سالها تجربه، مطالعات آزمایشگاهی و بررسی آسیبهای ناشی از زلزلههای گذشته مانند زلزله کرمانشاه و سرپل ذهاب است و تمامی اجزای غیرسازهای را در برابر نیروهای جانبی و خارج از صفحه مقاوم میکند.
روشهایی مانند وال مش با مش فایبرگلاس، همراه با پلاستر سیمانی یا پلاستر گچی، امکان اجرای وال مش استاندارد و افزایش مقاومت لرزه ای دیوارها را فراهم میکنند. همچنین، استفاده از توری فایبرگلاس در ترکیب با اندود، به پایداری دیوار و کنترل تغییرمکانهای نسبی کمک میکند. این اقدامات باعث میشوند پروژهها نه تنها با الزامات پیوست ششم آیین نامه 2800 همسو باشند، بلکه ایمنی کاربران و ساکنان ساختمان نیز تضمین شود.
برای دسترسی به نسخه کامل و جزئیات اجرایی، میتوانید دانلود پیوست ششم آیین نامه 2800 را از طریق وبسایت افزیر انجام دهید. این فایل شامل ضوابط لرزه ای، روشهای مهاربندی، نقشههای اجرایی و جزئیات کاربردی میشود که برای مهندسان، معماران و مجریان بسیار مفید خواهد بود. رعایت دقیق این دستورالعملها، به ویژه در دیوارهای حساس و دیوارهای با دهانههای بزرگ، میتواند خطر سقوط، ترک و آسیبهای جانبی را به حداقل برساند.
در نهایت، پیوست ششم استاندارد 2800 نه تنها یک سند توصیهای، بلکه یک مرجع اجرایی معتبر است که میتواند نقش کلیدی در موفقیت پروژههای مقاوم سازی و طراحی لرزهای اجزای غیرسازهای معماری ایفا کند.
