دلایل رطوبت در دیوار را چیست؟
قبل از اینکه بخواهید برای تعمیر دیوار نم زده اقدامی انجام دهید، باید دلایل رطوبت در دیوار را بشناسید. به طور کلی، اولین قدم این است که منشاء و مسیر دقیق ورود آب به دیوار شناسایی شود. اگر علت اصلی برطرف نشود، هر گونه هزینه برای عایق کاری دیوار هدر میرود. در ادامه به مهمترین دلایل رطوبت در در دیوارها اشاره میکنیم:
1. نفوذ آب از نمای ساختمان
نمای ساختمان اولین خط دفاعی در برابر عوامل جوی است. وجود ترکهای مویی یا عمیق در سنگ، آجر یا سیمان نما، بندکشیهای ضعیف، یا عدم استفاده از پوششها و رزینهای ضدآب در دیوارهای بیرونی، باعث میشود هنگام بارندگیهای شدید و مداوم، آب به لایههای درونی دیوار نفوذ کند و وارد لایه داخلی دیوار گردد.
2. نفوذ رطوبت از پشت بام و طبقات بالاتر
خرابی یا فرسودگی ایزوگام و قیرگونی پشت بام، شیب بندی نادرست که باعث تجمع آب باران میشود، آسیب دیدن موزاییکها یا آسفالت سقف و گرفتگی ناودانیها، همگی باعث تجمع آب در سقف میشوند. این رطوبت ابتدا به سقف طبقه زیرین و سپس به دیوارهای جانبی نفوذ میکند و باعث ایجاد آسیبهای گسترده میشود.
3. نشتی لولههای آب و فاضلاب
گاهی نم دیوار مربوط به لولههای آب و فاضلاب است. فرسودگی این لولهها و ترکیدگی ناشی از یخ زدگی، باعث نشت آب در دیوار شده و احتمال نم زدگی را افزایش میدهد. نم ایجاد شده در اثر نشتی لولهها معمولا موضعی، عمیق و همراه با تخریب سریع گچ و انتشار بوی نامطبوع است. نم دیوار آشپزخانه، سرویس بهداشتی و حمام میتواند به این دلیل ایجاد شود.
4. نفوذ رطوبت از سرویسهای بهداشتی
نم دیوار سرویس بهداشتی و حمام، جزو رایجترین انواع نم هستند. اصلیترین علت این مشکل عدم استفاده از عایق رطوبتی پلیمری و یا بندکشی غیراصولی برای کاشی و سرامیک است. در این شرایط رطوبت به دیوارهای مجاور مانند دیوار اتاق خواب، سالن پذیرایی و کمد دیواری نفوذ میکند.
5. رطوبت صعودی از کف و زمین
در طبقات همکف، زیرزمینها یا ساختمانهای قدیمی، رطوبت موجود در خاک به دلیل نبود یا تخریب عایق رطوبتی در پی و کرسیچینی، از طریق خاصیت مویینگی مصالح ساختمانی به سمت بالای دیوار حرکت میکند. این نوع نم معمولا تا ارتفاع نیم تا یک متری از کف زمین بالا میآید.
6. نفوذ آب باران
در صورتی که از عایق دیوار باران گیر استفاده نشده باشد، احتمال اینکه نفوذ آب باران به سمتی از ساختمان در معرض باد باعث ایجاد رطوبت شود، وجود دارد. در صورتی که دیوار بدون پوشش مناسب باشد، آب از طریق درز پنجرهها، شکافهای ریز و منافذ موجود در مصالح به داخل دیوار و ساختمان هدایت میشود و نم ایجاد میکند.
علائم و روش تشخیص محل نفوذ رطوبت
علائم نفوذ رطوبت در دیوارهای ساختمانی معمولا مشخص است و با بررسی دقیق ظاهری، میتوان آن را درک کرد. مهمترین علائم که نیاز به تعمیر دیوار نم زده دارند، عبارتند از:
- پوسته شدن رنگ و پوشش: اولین نشانه نفوذ رطوبت کم و سطحی، تاول زدن، جدا شدن رنگ یا پوسته پوسته شدن لایه نقاشی از روی سطح گچ است.
- طبله کردن گچ: با افزایش میزان آب و تجمع رطوبت در لایههای زیرین، گچ باد کرده و دچار افزایش حجم میشود. در این شرایط میگوییم گچ طبله کرده است.
- شوره زدگی: هنگامی که رطوبت حاوی املاح و نمکهای معدنی موجود در مصالح به سطح دیوار میرسد و تبخیر میشود، بلورهای سفید یا خاکستری رنگی به نام شوره یا سفیدک بر جای میگذارد.
- ترک خوردگی: نشستهای موضعی یا انبساط و انقباض مداوم مصالح گچی و سیمانی در اثر خیس و خشک شدن، ترکهای مویی یا عمیق روی دیوار ایجاد میکند. بسیاری از این ترک خوردگیها به راحتی روی دیوار قابل تشخیصاند.
- جدا شدن یا سست شدن لایه سطحی: یکی از نشانههای رطوبت این است که با لمس کردن یا ضربه زدن به دیوار، صدای خالی بودن زیرکار را میشنوید و یا اینکه ملات گچ و سیمان به راحتی ریزش میکنند.
- تغییر رنگ و لکههای رطوبت: ظاهر شدن لکههای نامنظم به رنگهای زرد، قهوهای، خاکستری یا سبز نشان دهنده خیس بودن فعال یا قدیمی زیرکار است.
- آسیب عمیقتر به لایه زیرین: اگر نم برای مدت طولانی رها شود، به ملات سیمان، آجرهای زیرین و حتی میلگردهای داخل بتن نفوذ میکند. در این صورت احتمال زنگ زدگی و افت مقاومت سازه نیز وجود دارد.
روش تشخیص و عیب یابی برای تعمیر دیوار نم زده
اولین قدم برای رفع نم دیوار، تشخیص دقیق محل نم و عیب یابی آن است تا بتوان بر اساس نیاز اقدامات ترمیمی را انجام داد. در جدول زیر، نحوه عیب یابی و تشخیص دقیقا مبداء رطوبت را بررسی میکنیم:
| الگوی نم روی دیوار | منشأ احتمال رطوبت | روش عیب یابی پیشنهادی |
| نم از پایین دیوار شروع شده و به سمت بالا رشد کرده (تا ارتفاع حدود ۱ متر) | رطوبت صعودی زمین و پی ساختمان | بررسی وضعیت عایق کف، بررسی رطوبت خاک زیر ساختمان |
| لکههای خطی، نقطهای یا دایرهای با تخریب شدید و بوی ناخوشایند | نشتی لولههای آب یا فاضلاب توکار | استفاده از دستگاه نشت یاب صوتی یا حرارتی، بررسی کنتور آب |
| لکههای گسترده در بالای دیوار و نزدیک به سقف | نفوذ از پشت بام، ناودانی یا ایزوگام طبقه بالا | بررسی وضعیت پشت بام پس از بارندگی، چک کردن شیب بندی |
| لکههای پراکنده در دیوارهای بیرونی بعد از بارندگی | نفوذ آب از بندکشی و ترکهای نمای ساختمان | بررسی نمای بیرونی در روزهای آفتابی، تست آبپاشی روی نما |
| لکههای زرد در دیوار مجاور حمام یا دستشویی | نقص در عایقکاری کف یا بندکشی کاشیها | بررسی بندکشی سرامیکها، عدم استفاده از سرویس به چند روز |
رفع نم دیوار بدون تخریب؛ آیا همیشه امکان پذیر است؟
یکی از سوالات رایج افرادی که با مشکل نم در دیوار خانه مواجه شدهاند این است که میتوان رفع نم دیوار بدون تخریب انجام داد؟ به طور کلی، در بعضی از شرایط امکان پذیر است؛ اما همیشه نمیتوان روی آن حساب باز کرد. استفاده از روشهای بدون تخریب مانند تزریق رزینهای آب بند، عایق رطوبتی نانو و استفاده از چسبهای درزگیر تنها زمانی امکان پذیر است که منبع رطوبت سطحی باشد یا نشتی لوله جزئی باشد.
در صورتی که گچ و مصالح استفاده شده در دیوار به علت رطوبت عملکرد خود را از دست داده باشند و یا شکستگی کامل در لولههای فاضلاب رخ داده باشد، دیوار نمیتوان با چسب ماستیک یا هیچ نوع عایق رطوبتی مشکل را بدون تخریب برطرف کرد. در این شرایط نیاز است که دیوار تخریب شده و منشاء رطوبت برطرف شود. سپس میتوان با استفاده از مواد عایق و آب بندی در پشت بام، حمام و سرویس بهداشتی از رشد مجدد رطوبت در دیوار جلوگیری کرد.
برای رفع نم دیوار از چه موادی استفاده کنیم؟
برای تعمیر دیوار نم زده میبایست از انواع عایق رطوبتی بر اساس منشاء و علت رطوبت استفاده کرد. هر یک از این مصالح نقش مهمی در آب بندی دیوار نم زده دارند و از ایجاد مجدد نم و آسیب جلوگیری میکنند.
عایق رطوبتی پلیمری
عایق رطوبتی پلیمری پوششهای پایه آب و رزینی هستند که پس از اجرا و خشک شدن، یک لایه یکنواخت و الاستیک روی دیوار ایجاد میکنند. استفاده از این نوع عایق رطوبتی نما باعث ایجاد یک لایه با دوام میشود. ضمن اینکه عایقهای پلیمری انعطاف پذیری زیادی در برابر نشستهای مویی ساختمان دارند و با چسبندگی بالا به مصالح پایه سیمانی و گچی استفاده میشوند.
عایق رطوبتی نانو
عایق رطوبتی نانو بر اساس فناوری نانوذرات ساخته شدهاند. این مواد به جای ایجاد یک لایه ضخیم روی سطح، باعث نفوذ به عمق منافذ میشوند و سطح را به شدت آب گریز میکنند. تعمیر دیوار نم زده با عایق نانو باعث ایجاد قابلیت تنفس مصالح میشود. میتوان از این نوع عایق برای دیوار سرویس بهداشتی و حمام و آب بندی پشت بام استفاده کرد. مزیت این نوع عایق، مقاومت در برابر اشعه UV است که باعث میشود بهترین گزینه برای عایق کاری پشت بام باشد.
چسب ماستیک
چسب ماستیک یکی از بهترین مواد در فرآیند ترمیم و عایقکاری است. چسب ماستیک برای دیوار نم زده به عنوان یک پرکننده عمل میکند. میتوان از چسب ماستیک برای دیوار گچی جهت پوشش دادن ترکهای مویی و عمیق استفاده کرد. مزیت چسب ماستیک دیوار این است که به علت داشتن خاصیت الاستومری، انقباض و انبساط ترک نمیخورد و مانع از عبور رطوبت میشود.
عایق رطوبتی دیوار باران گیر
عایق رطوبتی باران گیر مخصوص دیوارهای خارجی هستند که عمدتا در معرض بارش مستقیم باران و باد قرار میگیرند. این عایقها معمولا شفافاند و به صورت رنگهای نمای ضدآب تولید میشوند تا علاوه بر زیبایی، یک لایه محافظ روی نما ایجاد کنند.
پوشش دیوار نم دار
در صورتی که امکان بازسازی عمیق دیوار نم زده وجود نداشته باشد، میتوان از پوشش دیوار نم دار استفاده کرد. این پوششها مانند فوم ضد رطوبت دیوار یا پنلهای دکوراتیو، یک لایه جداکننده و عایق بین دیوار اصلی و پوشش جدید اعمال میکنند. از همین جهت احتمال اینکه رطوبت جزئی زیرین به سطح ظاهر دیوارپوش پوشش دیوار نم دار نفوذ کند، به حداقل میرسد.
اشتباهات رایج در ترمیم دیوار نم زده
بسیاری از افراد با عجله و عدم اطلاع از رفتار مصالح، دست به اقداماتی برای تعمیر دیوار نم زده میزنند که نه تنها مشکل را حل نمیکند؛ بلکه باعث چندبرابر کردن هزینههای بازسازی نیز خواهد شد. رایجترین اشتباهات برای رفع نم دیوار آشپزخانه، حمام و اتاق به صورت زیر هستند:
- رنگ کردن مستقیم روی دیوار نم زده: رنگ زدن روی سطحی که هنوز در لایههای درونی خود رطوبت دارد، باعث حبس شدن آب میشود. این آب حبس شده ظرف چند هفته رنگ جدید را تاول داده و پوسته پوسته میکند.
- گچ کاری قبل از رفع علت رطوبت: گچ زدن روی دیواری که هنوز منبع نفوذ آب آن قطعی نشده، یک اشتباه است. گچ جدید در مجاورت آب به سرعت زرد شده، بوی کپک میگیرد و دوباره آسیب میبیند.
- استفاده از یک ماده آب بدی برای همه انواع دیوار: هر متریالی کاربرد خاص خود را دارد. موادی که برای عایق کاری دیوارهای سیمانی نما استفاده میشوند، الزاما برای دیوارهای گچی داخلی مناسب نیستند و ممکن است باعث عدم چسبندگی گچ شوند
- پوشاندن نم با دیوارپوش بدون رفع منشا آن: نصب دیوارپوشهای چوبی، MDF یا PVC روی دیوار خیس بدون حل مشکل رطوبت، محیطی تاریک و مرطوب در پشت دیوارپوش ایجاد میکند که بهترین بستر برای قارچهای بیماری زا و حشرات موذی است.
- اجرای پوشش روی سطح نامناسب یا آماده نشده: اگر قبل از اجرای عایق یا رنگ، شورهها، رنگهای سست و گچهای آسیب دیده تمیز نشوند، عایق جدید هیچ گونه چسبندگی مناسبی روی سطح نخواهد داشت.
- بیتوجهی به ترکها و درزهای محل ورود آب: عایقکاری کل سطح بدون پر کردن و ترمیم پیش زمینه ترکهای عمیق، باعث شکست لایه عایق جدید از محل همان ترکها میشود.
- تصور اینکه هر نم دیواری باید با تخریب کامل برطرف شود: در بسیاری از مواقع رفع ترمیم دیوار بدون تخریب امکان پذیر است. بنابراین، تصور اینکه هر نوع نم دیوار باید با تخریب برطرف شود، اشتباه است.
روش مناسب برای ترمیم دیوارهای گچی و سیمانی نم زده
برای تعمیر دیوار نم زده پشت سرویس بهداشتی، حمام و یا زیر سقف، باید حتما مشخص شود که دیوار گچی یا سیمانی است. به طور کلی، انتخاب روش مناسب و استفاده از عایق رطوبتی برای رفع نم دیوار بستگی به شرایط و عمق آسیب دارد و نمیتوان از یک روش برای همه استفاده کرد. با این حال، ترمیم دیوارهای گچی و سیمانی با یک سری اقداماتی انجام میشود که در ادامه بررسی میکنیم.
روش ترمیم دیوارهای گچی نم زده
- در اولین قدم باید منشاء آب و رطوبت به دیوار گچی برطرف شود.
- اجازه دهید دیوار با تهویه طبیعی یا استفاده از فن و بخاری کاملا خشک شود.
- با کاردک یا شفره، تمام گچهای پوک، طبله کرده، شورهها و رنگهای سست را بتراشید تا به لایه سخت و محکم دیوار برسید.
- سطح را از گرد و غبار پاک کرده و یک لایه پرایمر عایق یا چسب ماستیک برای دیوار گچی روی آن اجرا کنید تا زیرکار سفت و ضدآب شود.
- سپس میتوان محلهای گود شده و آسیب دیده را با مخلوط گچ و ترجیحا کمی چسب بتن یا ملات ترمیم کننده پر کرد.
- لایه بیرونی دیوار با گچ ساتن پرداخت و صاف میشود.
- پس از خشک شدن کامل گچ، سطح را سنباده زده، پرایمر رنگ بزنید و سپس رنگ نهایی را اجرا کنید.
روش ترمیم دیوارهای سیمانی نم زده
- برای ترمیم دیوارهای سیمانی نم زده ابتدا باید شورهها، چربیها و جلبکها با برس سیمی و شستشوی ملایم از روی دیوار سیمانی پاکسازی شوند.
- سپس تمامی ترکها و شکافها با چسب ماستیک یا ملات پلیمری ترمیم بتن پر میشوند.
- در نهایت با اجرای یک عایق پلیمری دو جزئی یا رنگهای استخری در دو لایه متقاطع، میتوان دیوار نم زده سیمانی را ترمیم کرد.
جمع بندی
تعمیر دیوار نم زده یک فرآیند دقیق است که باید ابتدا عیب یابی و آسیب شناسی انجام شود و پس از آن، میتوان با زیرسازی اصولی، عایق کاری و بازسازی سطح مشکل را برطرف کرد. نادیده گرفتن رطوبت و پنهان کردن آن زیر پوشش دکوراتیو بدون حل مشکل اصلی، آسیبهای جبران ناپذیری به سازه ساختمان وارد میکند. در حالی که میتوان با عایقهای نانو و پلیمری، از نم دیوار در آشپزخانه، حمام و پشت بام جلوگیری کرد. بنابراین، عایق کاری دیوارهای در معرض رطوبت باید در اولویت قرار بگیرد و حتی قبل از نم زدگی، این اقدام انجام شود.
