تاییدیه وال مش در نظام مهندسی ساختمان

تعریف تاییدیه وال مش در چارچوب طراحی، اجرا و نظارت ساختمانی

مفهوم تاییدیه وال مش در نظام مهندسی ساختمان، یک عنوان کلی است که بسته به مرحله‌ای که پروژه در آن قرار دارد، معنای متفاوتی پیدا می‌کند. این تاییدیه تنها یک «مدرک واحد» نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از کنترل‌ها و ارزیابی‌هاست که در سه حوزه مستقل و در عین حال مرتبط با یکدیگر تعریف می‌شود. هر یک از این حوزه‌ها مستقیم با یکی از ارکان اصلی پروژه ساختمانی یعنی مدیر و مجری پروژه، طراح سازه و مهندس ناظر ارتباط دارد و هر کدام نقش جداگانه‌ای در فرآیند تایید ایفا می‌کنند. به همین دلیل، تعریف تاییدیه وال مش در سه بُعد زیر ارائه می‌شود:

تاییدیه وال مش در مرحله خرید مصالح (ویژه مدیر پروژه و مهندس مجری)

در این مرحله، تمرکز بر تایید اصالت و انطباق مصالح وال مش با ضوابط رسمی است. مدیر پروژه و مجری باید اطمینان حاصل کنند که شبکه الیاف به‌کاررفته، دارای تاییدیه‌های معتبر از مراجع فنی از جمله مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی هستند. کنترل کیفیت محصول، استاندارد بودن الیاف، نوع رزین، مقاومت کششی و سازگاری با شرایط اجرایی از جمله مواردی است که در این مرحله جز تاییدیه محسوب می‌شوند.

تاییدیه وال مش در فرآیند طراحی (ویژه طراح و محاسب ساختمان)

تاییدیه وال مش در حوزه طراحی، به‌معنای انطباق تصمیم طراحی با ضوابط آیین‌نامه‌ای و انتخاب صحیح سیستم مهار دیوار طبق الزامات پیوست ششم استاندارد ۲۸۰۰ و سایر مقررات مرتبط است. طراح باید نحوه قرارگیری، جزئیات اتصالات، تعیین حوزه‌های نیازمند تقویت و همچنین مدارک فنی لازم برای ارائه به سازمان نظام مهندسی را مشخص کند. تاییدیه در این بخش بیشتر ناظر بر کفایت طراحی و تطابق با ضوابط است.

تاییدیه وال مش در مرحله کنترل اجرا و نظارت (ویژه مهندس ناظر)

در مرحله اجرا، تاییدیه به معنای تایید کیفیت اجرای وال مش بر اساس نقشه‌ها و مدارک طراحی ‌شده است. مهندس ناظر باید بررسی کند که نوع مش، ابعاد، طول مهاری، نحوه قرارگیری، نوع بار ملات (پلاستر سیمانی یا پلاستر گچی) و جزئیات جانبی درست و مطابق استاندارد اجرا شده باشند. تایید نهایی اجرای وال مش در پروژه تنها پس از گزارش مثبت ناظر صادر می‌شود و نقش او در این بخش تعیین‌کننده است.

جایگاه تاییدیه وال مش در رویه سازمان نظام مهندسی ساختمان

ارزیابی و تایید به‌کارگیری وال مش در یک پروژه ساختمانی، در چارچوب رویه‌های رسمی سازمان نظام مهندسی و از طریق سه رکن اصلی آن انجام می‌شود:

• مهندس محاسب
• مهندس مجری و
• مهندس ناظر

این سه گروه، بازوهای فنی و اجرایی سازمان نظام مهندسی در پروژه‌ها هستند و هر یک بخشی از فرآیند تطابق طرح و اجرا با مقررات ملی ساختمان را بر عهده دارند. به همین دلیل، موضوع تاییدیه وال مش نیز در بطن همین ساختار و از مسیر تعامل این سه رکن با یکدیگر بررسی و ارزیابی می‌شود. در این فرآیند، سازمان نظام مهندسی به‌عنوان نهاد ناظر، با اتکا به عملکرد محاسب در طراحی، مجری در اجرا و ناظر در کنترل کیفی، نسبت به صحت استفاده از سیستم والمش و انطباق آن با ضوابط رسمی اطمینان حاصل می‌کند. هرگاه هماهنگی میان سه رکن برقرار باشد، پروژه به‌طور طبیعی تایید سازمان نظام مهندسی و در ادامه تایید نهایی شهرداری را نیز همراه خواهد داشت.

استانداردها و ضوابط مرجع مرتبط با تاییدیه وال مش

ارزیابی و تایید استفاده از وال مش در پروژه‌های ساختمانی تنها زمانی امکان‌پذیر است که طراحی، انتخاب مصالح و اجرای آن بر اساس مراجع معتبر و مورد قبول نظام مهندسی باشد. مجموعه‌ای از استانداردها، ضوابط و دستورالعمل‌های فنی در کشور وجود دارند که به‌عنوان مرجع اصلی تشخیص کفایت طرح و اجرا مورد استفاده قرار می‌گیرند. این مقررات چارچوب عملکردی وال مش از مرحله طراحی تا اجرا را تعیین کرده و مبنای بررسی مهندس محاسب، مجری و ناظر در فرآیند تایید پروژه قرار می‌گیرند. مهم‌ترین این منابع عبارتند از:

نشریه وال مش: دستورالعمل طراحی و اجرای ملات مسلح شده با مش الیاف شیشه برای مهار دیوارهای بلوکی

این نشریه، مرجع اصلی در تعیین اصول طراحی، نحوه محاسبه ظرفیت، ضوابط انتخاب مش الیاف شیشه، نوع ملات، ضخامت پلاستر و شیوه‌های اجرایی مرتبط با آن است. مستندات طراحی و بخش چشمگیری از الزامات اجرایی در همین نشریه ارائه شده و مبنای اصلی طراحان برای کاربرد وال مش در دیوارهای غیرسازه‌ای به شمار می‌رود.

پیوست ششم استاندارد 2800: طراحی لرزه‌ای و اجرای اجزای غیرسازه‌ای معماری

پیوست 6 استاندارد 2800، چارچوب الزامات لرزه‌ای مهار اجزای غیرسازه‌ای را تعیین می‌کند. مواردی نظیر حداقل نیاز به مهاربندی، نحوه کنترل جابجایی نسبی طبقات و معیارهای عملکردی دیوارهای بلوکی در برابر زلزله، همگی تحت پوشش این پیوست قرار دارند. استفاده از وال مش به‌عنوان یکی از روش‌های معتبر مهار دیوار، باید با الزامات این پیوست هم‌خوان باشد و بخش مهمی از مستندات طراحی در همین سند ارزیابی می‌شود.

ضابطه شماره 714: دستورالعمل طراحی سازه‌ای و ضوابط عملکردی و اجرایی نمای خارجی ساختمان‌ها

ضابطه 714 به‌صورت مستقیم بر اجزای غیرسازه‌ای و عملکرد آن‌ها در برابر نیروهای جانبی تمرکز دارد و بخش‌هایی از آن به رفتار لایه‌های سطحی و پوشش‌ها در برابر زلزله اشاره می‌کند. وال مش به عنوان یکی از روش‌های مسلح‌سازی، باید از نظر الزامات عملکردی، هم‌خوان با معیارهای این ضابطه باشد. این مرجع در بخش مستندات مصالح و کنترل کیفیت اجرا نقش تکمیلی دارد.

ضابطه شماره 729: راهنمای طراحی لرزه‌ای دیوارهای بنایی غیرسازه‌ای مسلح به میلگرد بستر

اگرچه این ضابطه اختصاصا به میلگرد بستر می‌پردازد، اما در ارزیابی رفتار لرزه‌ای دیوارهای غیرسازه‌ای و مقایسه روش‌های مهار، اهمیت دارد. برخی مفاهیم مشترک مانند معیارهای عملکردی، حداقل الزامات مهار در برابر زلزله و شیوه ارزیابی آسیب‌پذیری دیوار، می‌تواند در کنار مستندات وال مش به‌عنوان منبع تطبیقی برای طراح مورد استفاده قرار گیرد.

مستندات قابل استناد در فرایند تاییدیه وال مش

بر اساس مجموع استانداردهای فوق، سه دسته مستندات اصلی در بررسی و تایید وال مش مورد توجه قرار می‌گیرند:

• مستندات طراحی وال مش شامل محاسبات، جزئیات اجرایی، نقشه‌ها، روش‌های مهاربندی و انطباق با پیوست ششم استاندارد 2800 و نشریه وال مش.
• مستندات مصالح وال مش شامل تاییدیه‌های فنی، مشخصات محصول، گزارش‌های آزمایشگاهی، استانداردهای کیفی و مدارک مربوط به مش الیاف شیشه و رزین.
• مستندات اجرای وال مش شامل دستورالعمل‌های اجرا، گزارش‌های کنترل کیفیت، روش اجرای پلاستر سیمانی یا پلاستر گچی، نحوه هم‌پوشانی‌ها، طول مهاری و سایر جزئیات فنی.

راهنمای مدیران پروژه برای مدیریت پذیرش و تایید وال مش

انتخاب سیستم مناسب برای مهار دیوارهای غیرسازه‌ای یکی از نخستین و مهم‌ترین تصمیمات مدیر پروژه در شروع یک عملیات ساختمانی است. در همین گام اولیه، مدیر پروژه باید میان دو روش معتبر یعنی وال مش و وال پست مقایسه انجام دهد و با توجه به نیازهای پروژه، محدودیت‌ها، سرعت اجرا، شرایط کارگاهی، هزینه‌ها و مستندات فنی، انتخاب نهایی را انجام دهد.

هر دو سیستم در پیوست ششم استاندارد 2800 به‌عنوان روش‌های مجاز مهار دیوار معرفی شده‌اند؛ با این تفاوت که وال مش دارای نشریه تخصصی مستقلی است که دستورالعمل طراحی، نحوه انتخاب مصالح، جزئیات نصب، نوع و ضخامت پلاستر، الزامات طول مهاری و تمام جزئیات فنی موردنیاز برای تایید نظام مهندسی را به‌صورت کامل ارائه می‌کند. وجود چنین مرجع جامعی موجب شده است که وال مش، همانند وال پست، نه‌تنها در استاندارد 2800 بلکه در سایر مراجع از جمله ضوابط مرکز تحقیقات، سازمان نظام مهندسی، شهرداری‌ها و نهادهای کنترل ساختمان نیز جایگاه کاملا تایید شده‌ای داشته باشد.

به همین دلیل، مدیر پروژه می‌تواند با اطمینان کامل، وال مش را در کنار روش‌های سنتی‌تر مانند وال پست، به‌عنوان یک راهکار رسمی، قابل استناد و مورد پذیرش تمام ارگان‌های ناظر وارد فرآیند تصمیم‌گیری پروژه کند. اما نقش مدیر پروژه تنها به انتخاب اولیه محدود نمی‌شود. مدیریت صحیح فرآیند پذیرش و تایید وال مش شامل چند مسئولیت کلیدی هستند:

• هماهنگی با مهندس مجری وال مش برای اطمینان از تطابق طراحی اولیه با ضوابط رسمی و نیازهای پروژه
• انتخاب مصالح دارای گواهی معتبر از مراجع فنی و تهیه مستندات لازم جهت ارائه به نظام مهندسی
• اطمینان از هم‌خوانی روش اجرای وال مش با برنامه زمان‌بندی پروژه و شرایط سایت
• هماهنگ‌سازی با مهندس ناظر برای مشخص کردن نحوه کنترل کیفیت اجرا و مدارک لازم جهت تأیید نهایی
• مدیریت ارتباط با سازمان نظام مهندسی و شهرداری از طریق ارائه صحیح مدارک طراحی و گزارش‌های اجرا

اگر این مسیر از ابتدا به‌درستی برنامه‌ریزی شود، دریافت تاییدیه وال مش در چارچوب نظارت نظام مهندسی بدون چالش انجام خواهد شد و در نهایت در فرآیند رسمی صدور پایان‌کار شهرداری منعکس می‌شود.

ابهامات رایج طراحان ساختمان درباره تاییدیه وال مش و پاسخ‌ها

طراحان و محاسبان ساختمان، نقش کلیدی در تضمین انطباق طراحی با ضوابط فنی و مقررات ملی ساختمان دارند و همین نقش باعث می‌شود که هنگام مواجهه با روش‌های نوین مانند وال مش، پرسش‌ها و ابهامات متعددی برای آن‌ها ایجاد شود.

تمامی محاسبات سازه‌ای، جزئیات مهاربندی دیوارهای غیرسازه‌ای، مشخصات مصالح و نقشه‌های اجرایی باید پیش از صدور مجوز توسط واحد کنترل نقشه سازمان نظام مهندسی ساختمان بررسی و تایید شوند. این فرآیند به دلیل حساسیت‌های لرزه‌ای و عملکردی دیوارها اهمیت ویژه‌ای دارد و کوچک‌ترین خطا در طراحی یا محاسبه منجر به رد تاییدیه یا تاخیر در صدور پروانه می‌گردد.

در سال‌های اولیه معرفی وال مش، ابهامات طراحان بیشتر ناشی از عدم وجود دستورالعمل جامع و تجربه محدود اجرایی بود. طراحان نمی‌دانستند چگونه محاسبات مقاومت دیوارهای بلوکی مسلح با مش الیاف شیشه را انجام دهند، طول مهاری مناسب را مشخص کنند، آرایش مش و تعداد لایه‌ها را تعیین نمایند، یا ضخامت پلاستر سیمانی و گچی را به‌صورت استاندارد تعریف کنند.

علاوه بر این، شیوه ارائه نقشه‌ها و مستندات برای واحد کنترل نقشه سازمان نظام مهندسی، یکی دیگر از چالش‌های مهم بود. بسیاری از مهندسان نگرانی داشتند که ارائه محاسبات و جزئیات مطابق روش‌های سنتی، ممکن است توسط ناظران سازمان نظام مهندسی قابل قبول شناخته نشود و فرآیند تاییدیه با مشکل مواجه گردد.

اما با انتشار نشریه تخصصی وال مش تحت عنوان «دستورالعمل طراحی و اجرای ملات مسلح شده با مش الیاف شیشه برای مهار دیوارهای بلوکی»، وضعیت کاملا شفاف شد. این نشریه تمامی مراحل طراحی و اجرا را به‌صورت دقیق و گام‌به‌گام توضیح داده و ابعاد زیر را پوشش می‌دهد:

• الزامات طراحی لرزه‌ای و محاسبات مهاری: طراحان می‌توانند با استفاده از جداول راهنمای طراحی وال مش، تعداد لایه‌های مش، فاصله شبکه‌ها، طول مهاری و ابعاد مصالح را به‌صورت دقیق محاسبه کنند تا دیوارهای غیرسازه‌ای در برابر نیروهای جانبی و لرزه‌ای عملکرد مناسبی داشته باشند.
• جزئیات اجرایی و مصالح: دستورالعمل، مشخصات مصالح وال مش، نوع رزین، مقاومت کششی مش الیاف شیشه و روش آماده‌سازی ملات را ارائه می‌کند تا کیفیت مصالح و انطباق آن با استانداردهای ملی قابل ارزیابی باشد.
• انطباق با ضوابط وال مش پیوست ششم استاندارد 2800: تمامی محاسبات و جزئیات طراحی باید مطابق الزامات لرزه‌ای اجزای غیرسازه‌ای انجام شوند و این نشریه معیارهای تطابق را به‌صورت کامل ارائه می‌دهد.
• نحوه ارائه مستندات به واحد کنترل نقشه سازمان نظام مهندسی: طراحان می‌توانند محاسبات، جزئیات اجرایی و نقشه‌های خود را به‌صورت مستند و قابل دفاع ارائه کنند و با اطمینان از تاییدیه وال مش در مرحله بررسی نقشه‌ها مطمئن باشند.

طراحان با مراجعه به این نشریه و انجام محاسبات مطابق با جداول راهنمای طراحی، می‌توانند تمامی مستندات طراحی را به‌صورت کامل و قابل دفاع آماده کنند. این فرآیند باعث می‌شود نگرانی طراحان درباره رد تاییدیه توسط واحد کنترل نقشه سازمان نظام مهندسی برطرف شود و مسیر دریافت تاییدیه وال مش به‌صورت روشن، قابل پیگیری و قانونی فراهم گردد.

استفاده از نشریه وال مش نه تنها باعث تسهیل فرایند تاییدیه در سازمان نظام مهندسی می‌شود، بلکه به بهبود هماهنگی میان طراح، مهندس مجری و ناظر پروژه کمک می‌کند. با ارائه محاسبات دقیق و مستندات کامل، امکان کنترل کیفیت اجرا، مقایسه روش‌های مهاری و تطابق با استانداردهای ملی، بدون هیچ‌گونه ابهام و اختلاف‌نظر فراهم خواهد شد.

معیارهای کنترل ناظر برای تایید وال مش در پروژه‌های تحت نظارت

مهندس ناظر ساختمان نقش بسیار مهمی در تضمین کیفیت و صحت اجرای وال مش در پروژه ایفا می‌کند و مسئولیت او تنها محدود به مشاهده سطحی اجرای کار نمی‌شود. ناظر باید اطمینان حاصل کند که تمام مراحل اجرای وال مش و مصالح به‌کاررفته مطابق با نقشه‌های تایید شده و ضوابط آیین‌نامه‌ای انجام شده باشد. وظیفه اصلی ناظر در این زمینه شامل دو محور اساسی است:

• محور اول، تایید مصالح استاندارد مورد استفاده برای اجرای وال مش است که شامل کنترل دقیق مش و توری فایبرگلاس، کیفیت پلاستر سیمانی یا پلاستر گچی و نحوه نصب نبشی منقطع می‌شود. ناظر باید بررسی کند که تمام مصالح با استانداردهای فنی و دستورالعمل‌های نشریه وال مش مطابقت داشته باشند تا عملکرد دیوارها در برابر نیروهای جانبی و لرزه‌ای تضمین شود.
• محور دوم، تایید مراحل اجرای مهار دیوار با وال مش است. ناظر باید در طول فرآیند اجرا مطمئن شود که نصب مش، هم‌پوشانی شبکه‌ها، طول مهاری، ضخامت ملات و سایر جزئیات فنی کاملا مطابق با نقشه‌های تایید شده سازمان نظام مهندسی ساختمان انجام شده باشند. توجه به شرایط مختلف دیوارها، مانند دیوارهای پیرامونی یا دیوارهای مشرف به همسایه، از اهمیت بالایی برخوردار است و ناظر باید با رعایت دستورالعمل‌ها و ضوابط، کنترل اجرای هر دیوار را انجام دهد.

گام بعدی پس از تاییدیه وال مش در پروژه شما

پس از تکمیل مراحل طراحی، انتخاب مصالح استاندارد، اجرای دقیق وال مش و دریافت تاییدیه از ناظر و واحد کنترل نقشه سازمان نظام مهندسی، پروژه شما آماده ثبت رسمی در فرآیند صدور پایان‌کار شهرداری است. دریافت تاییدیه وال مش نه تنها نشان‌دهنده رعایت استانداردهای ملی و آیین‌نامه‌ای است، بلکه تضمین‌کننده کیفیت، ایمنی و دوام دیوارهای غیرسازه‌ای در طول عمر ساختمان نیز هست.

اگرچه مراحل فنی پروژه تکمیل شده است، همچنان ممکن است در برخی جزئیات یا مستندسازی نیاز به راهنمایی دقیق وجود داشته باشد. کارشناسان ما در شرکت افزیر آماده پاسخگویی به تمامی پرسش‌های شما در ارتباط با تاییدیه وال مش، انتخاب مصالح، روش اجرا و مستندات مورد نیاز برای نظام مهندسی هستند. با برقراری ارتباط با تیم متخصص ما، می‌توانید با اطمینان کامل مسیر دریافت تاییدیه، تکمیل مدارک و هماهنگی با سازمان نظام مهندسی را دنبال کنید و از هرگونه تاخیر یا ابهام جلوگیری نمایید.