جان پناه، یک دیوار کوتاه برای مناطقی است که احتمال سقوط از آنها وجود دارد. این دیوار با ارتفاع حدود 1.2 متر، از سقوط افراد جلوگیری میکنند؛ اما در هنگام زلزله به دلیل تحت تاثیر قرار گرفتن از شتاب زلزله دچار واژگونی میشوند. وال مش در جان پناه، روشی کارآمد و کم هزینه برای مقاوم سازی جان پناهها در برابر زلزله است و اجازه واژگونی و تخریب را هنگام مواجهه با بارهای شدید زلزله را نمیدهد. مهار جان پناه با وال مش، نیازمند رعایت یک سری دستورالعملها و استفاده از مش فایبرگلاس، پلاستر و نبشیها به صورت صحیح است که در ادامه مقاله قصد بررسی فنی این ضوابط و نکات اجرایی را داریم.
چرا دیوارهای جان پناه و بالکن در زلزله آسیبپذیرند؟
دیوار جان پناه، یکی از مهمترین اجزای غیر سازهای در ساختمان است که با هدف تامین امنیت و جلوگیری از سقوط افراد در محلهای خاص همچون بالکن، پشت بام و … اجرا میشود. وجود این دیوارها با ارتفاع مناسب، نه تنها امنیت را افزایش میدهد؛ بلکه میتواند باعث زیبایی بیشتر ساختمان نیز شود. با این وجود موضوعی که متاسفانه در سالهای اخیر کمتر توجه مهندسان را به خود جلب کرده است، مسئله مهار لرزهای دیوارهای جان پناه است.
بر اساس دستورالعمل پیوست ششم استاندارد 2800، کلیه اعضای غیر سازهای معماری از جمله دیوارهای داخلی و خارجی ساختمان در برابر زلزله آسیب پذیر هستند. به ویژه دیوارهای جان پناه به دلیل حساسیت به شتاب زلزله، به راحتی هنگام مواجهه با بار زلزله واژگون میشوند. بنابراین، مهار صحیح دیوارهای جان پناه و بالکن در ساختمانها برای جلوگیری از هر گونه آسیب اهمیت ویژهای در حفظ جان و مال مردم دارد.
ضوابط دستورالعمل ملات مسلحشده با مش الیاف شیشه برای مهار لرزهای دیوار جانپناه و بالکن
مهار دیوار جان پناه با وال مش، روشی نوین، کارآمد و موثر برای مهار لرزهای دیوارهاست که با ترکیب مش فایبرگلاس و پلاستر سیمانی قابل اجراست. در صورتی که ارتفاع جان پناه حداقل 1.2 متر در نظر گرفته شود، میتوان ستونهای پیرامونی بام را تا ارتفاع 1.35 متر روی بام ادامه داد تا مقاومت مورد نیاز تامین شود. به منظور مهار جان پناه با وال مش، لازم است که یک سری جزئیات رعایت شوند تا وال مش مقاومت مورد نیاز را فراهم کند:
- مقاومت کششی توری فایبرگلاس: توری فایبرگلاس انتخاب شده برای وال مش در جان پناه باید حداقل 1500 نیوتن بر 5 سانتی متر عرض الیاف مقاومت کششی داشته باشد.
- مقاومت فشاری پلاستر: روی مش فایبرگلاس اجرا شده در وال مش جان پناه، باید از پلاستر سیمانی استفاده کرد. نسبت سیمان به ماسه بادی در این پلاسترها 1 به 2 است و مقاومت فشاری آنها نیز حداقل 30 مگاپاسکال میباشد.
- تسمههای اتصال: برای متصل کردن توری فایبرگلاس روی دیوار جان پناه، باید از تسمههای اتصال با حداقل 50 درصد طول دیوار استفاده کرد.
به منظور اجرای وال مش در جان پناه، لازم است که الیاف به صورت دو طرفه با کمک تسمه به دال سقف و وجه بیرونی متصل شوند. بدین منظور مش فایبرگلاس از یک طرف دیوار جان پناه با تسمهها اجرا شده و پس از آن از بالای دیوار به سمت دیگر دیوار میرود که مجددا باید با تسمههای اتصال آنها را متصل کرد. دقت شود که مهار جان پناه با وال مش باید به صورت دو طرفه و یکپارچه انجام شود. همچنین اگر در کنار دیوار جان پناه، ستون قرار گرفته بود؛ لازم است که حتما جداسازی ستون از دیوار نیز با دقت انجام گردد.
الزامات ضابطه 714 در مهار لرزهای دیوار جانپناه و بالکن
برای مهار لرزهای دیوار جان پناه و بالکن در ضابطه 714، توضیحاتی ارائه شدهاند که شامل مهار لرزهای با وادارهای قائم و افقی و وال پست بتنی هستند؛ اما به عنوان یک روش جایگزین و کارآمد در این ضابطه، مهار دیوار جان پناه با وال مش نیز توصیه شده است. بدین منظور، میتوان از توری فایبرگلاس با مشخصات مناسب استفاده کرد که روی آنها از پلاستر سیمانی با نسبت سیمان به ماسه بادی 1 به 2 استفاده میشود. مقاومت فشاری پلاستر توصیه شده در این ضابطه حداقل 30 مگاپاسکال است.
مش فایبرگلاس استفاده شده برای اجرای وال مش در جان پناه، باید به صورت دو طرفه با کمک تسمه به دال سقف و وجه بیرونی تیر مهار گردند. تسمههای اتصال باید عرض حداقل 100 میلی متر بیشتر از عرض توری داشته باشند تا امکان ثابت نگه داشتن نوار مش فایبرگلاس توسط آنها وجود داشته باشد. در مجموع، مطابق با الزامات ضابطه 714 در مهار لرزهای دیوار جان پناه با وال مش، توصیه به استفاده از نوار وال مش به صورت نواری شده است و برخلاف دستورالعمل اجرایی وال مش (قوانین جدیدتر)، نیازی به اجرای مش فایبرگلاس به صورت یکپارچه نیست.
والمش یا والپست؛ کدام راهکار برای مهار دیوار جان پناه و بالکن ساختمان بهتر است؟
مهار لرزهای بالکن و دیوار جان پناه با وال مش و وال پست، هر دو امکان پذیر است. حتی در ضوابط داخل ایران از جمله ضابطه 714 نیز اجرای این دو روش برای مهار لرزهای دیوارها توصیه شدهاند؛ اما بسیاری از مهندسان به دنبال یک روش بهینه برای اجرای وال مش هستند تا بتوانند از مقاومت و استحکام مهار لرزهای دیوارهای جان پناه، بیشترین بهره را با کمترین هزینه بگیرند.
تفاوت اصلی وال مش و وال پست، نیاز یا عدم نیاز به اجرای وادار است. در وال پست باید به ازای هر 4 متر، وادار به نحو مناسبی با کمک میلگرد بستر و تسمه قرار بگیرد تا مقاومت و پایداری خارج از صفحه جان پناه امکان پذیر شود. این در حالی است که برای اجرای وال مش، نیازی به وادار قائم نبوده و میتوان بدون نیاز به میلگرد بستر و تسمه، وال مش را به درستی اجرا نمود. ضمن اینکه در روش وال پست، باید برای اتصال وال پست به کف به صورت گیردار اقدام کرد، ولی در روش وال مش نیازی به انجام این کار نیست و همین که تسمهها به درستی اجرا شوند، برای اتصال توری فایبرگلاس کافی خواهد بود.
بنابراین، وال مش در جان پناه بدون نیاز به وادار و فقط با ترکیب توری فایبرگلاس و پلاستر اجرا میشود و در نقطه مقابل آن، وال پست با وادار و میلگرد بستر که هم وزن بالایی دارند، هم قیمت آنها بالاست اجرا میشود. برای اجرای وال مش روی دیوارهای جان پناه لازم است که دیوار به طور کامل چیده شود، ولی وال پست در حین دیوارچینی اجرا میگردد.
۳ مزیت اصلی اجرای والمش در مهار لرزهای دیوار جانپناه و بالکن ساختمان
اجرای وال مش در جان پناه و دیوار بالکن ساختمان در مقایسه با وال پست، مزایای بی شماری دارد و همین موضوع آن را به یکی از بهترین گزینهها برای مهندسان و کارفرمایان تبدیل کرده است. در ادامه به 3 مزیت اصلی مهار دیوار جان پناه با وال مش اشاره میکنیم.
سهولت اجرا
وال مش نیاز به دیتیلها و جزئیات پیچیده ندارد و تنها با کمک توری فایبرگلاس، پلاستر سیمانی و تسمههای فولادی اجرا میشود. در دستورالعمل اجرای وال مش نیز مراحل دقیق وال مش در جان پناه توضیح داده شدهاند که این موضوع اجرای آن را برای افراد غیر متخصص، سادهتر میکند.
سرعت بالاتر
سرعت اجرایی وال مش در جان پناه نسبت به سایر روشها بالاتر است. ضمن اینکه اجرای آن پس از تکمیل دیوارچینی انجام شده که این موضوع خود برای صرفه جویی در زمان اجرای وال مش اهمیت بسیار زیادی دارد. به علاوه، کل مراحل مهار دیوارهای جان پناه با وال مش، در یک روز و بدون نیاز به صرف زمان زیادی قابل انجام هستند.
هزینه کمتر
به دلیل حذف وادار قائم و افقی در وال مش که هر کدام هزینه بالایی را برای اجرای وال پست جان پناه به همراه داشتند، سیستم وال مش در جان پناه هزینه بسیار کمتری را به همراه دارد. این موضوع به ویژه برای پروژههای عظیم یا پروژههایی که بودجه مالی زیادی ندارند، بسیار مفید است.
جمع بندی
مهار جان پناه با وال مش، روشی نوین، سریع و کارآمد است که در ضوابط و قوانین داخل ایران اجرای آن نه تنها تایید شده، بلکه توصیه نیز شده است. با این وجود اجرای صحیح وال مش در جان پناه، نیازمند خرید انواع متریال مورد نیاز در دیوار جان پناه و بالکن که شامل مش فایبرگلاس، پلاستر و تسمه است، میباشند. شرکت مقاوم سازی افزیر، برای ارائه مشاوره و ثبت سفارش خرید انواع متریال مورد نیاز برای اجرای وال مش در کنار شماست. در صورت نیاز به کسب اطلاعات بیشتر، میتوانید همین حالا با کارشناسان مقاوم سازی افزیر در تماس باشید.
