این جداول با در نظر گرفتن شرایط مختلف طراحی وال مش، حداقل درصد پوشش موردنیاز دیوارهای داخلی و خارجی را برای کنترل بارهای باد و زلزله مشخص میکنند. بنابراین مهندس محاسب میتواند بدون انجام محاسبات تکراری، تنها با انتخاب جدول مناسب و تطبیق مشخصات پروژه، درصد پوشش موردنیاز را به دست آورد.
در ادامه، نحوه استفاده از جداول درصد پوشش، روش انتخاب جدول مناسب و شیوه استخراج نتایج را بهصورت گامبهگام و با مثالهای کاربردی بررسی میکنیم.
جدول درصد پوشش وال مش چیست و چه کاربردی دارد؟
جدول درصد پوشش وال مش مجموعهای از جداول طراحی است که به مهندس محاسب کمک میکند بدون انجام محاسبات تکراری، حداقل درصد پوشش موردنیاز دیوار با توری فایبرگلاس را برای شرایط مختلف پروژه تعیین کند. این جداول بر اساس ضوابط ارائهشده در دستورالعمل طراحی و اجرای ملات مسلح شده با مش الیاف شیشه برای مهار دیوارهای بلوکی (که با نام نشریه وال مش نیز شناخته میشود) تدوین شدهاند و نتیجه محاسبات طراحی را بهصورت آماده در اختیار طراح قرار میدهند.
در این جداول، درصد پوشش موردنیاز برای دیوارهای داخلی و خارجی با توجه به عوامل مؤثر بر عملکرد دیوار ارائه شده است. به همین دلیل، مهندس محاسب کافی است مشخصات پروژه را با شرایط مندرج در جدول تطبیق دهد تا مقدار حداقل پوشش موردنیاز برای اجرای وال مش به دست آورد. این روش علاوه بر کاهش زمان طراحی، احتمال بروز خطا در انتخاب میزان پوشش را نیز کاهش میدهد.
منظور از درصد پوشش، نسبت سطح پوشیدهشده توسط نوارهای مش به کل سطح دیوار است. هرچه شرایط بارگذاری سختتر باشد، این درصد نیز افزایش پیدا میکند تا دیوار بتواند عملکرد مناسبی در برابر نیروهای واردشده داشته باشد. به همین دلیل در پروژههایی با ارتفاع بیشتر، سرعت باد بالاتر یا شرایط لرزهای شدیدتر، معمولاً درصد پوشش بیشتری موردنیاز خواهد بود.
یکی دیگر از ویژگیهای این جداول، ارائه حداقل و حداکثر درصد پوشش برای شرایط مختلف است. بنابراین طراح میتواند با توجه به مشخصات پروژه، مناسبترین مقدار را انتخاب کرده و در ادامه جزئیات اجرایی مانند نوع مش فایبرگلاس، نوع ملات و سایر اجزای سیستم را بر همان اساس تعیین کند.
در ادامه مقاله، مراحل انتخاب جدول مناسب و نحوه خواندن اطلاعات آن را بهصورت گامبهگام بررسی میکنیم تا بتوانید برای دیوارهای داخلی و خارجی، درصد پوشش موردنیاز را با استفاده از جداول این ضابطه بهدرستی تعیین کنید.
قبل از استفاده از جدول درصد پوشش چه اطلاعاتی باید مشخص باشد؟
استفاده از جدول درصد پوشش وال مش زمانی نتیجه صحیحی خواهد داشت که اطلاعات اولیه پروژه بهدرستی مشخص شده باشد. از آنجا که هر جدول برای شرایط مشخصی تدوین شده است، انتخاب نادرست هر یک از پارامترهای ورودی میتواند به استفاده از جدول نامناسب و در نتیجه تعیین درصد پوشش اشتباه منجر شود. به همین دلیل، قبل از مراجعه به جداول بهتر است مشخصات پروژه بهترتیب بررسی شوند.
1. نوع دیوار را مشخص کنید
در اولین گام باید مشخص شود که دیوار داخلی است یا خارجی، زیرا جداول این دو نوع دیوار بهصورت مجزا ارائه شدهاند. همچنین در برخی از جداول، نوع مصالح دیوار نیز در انتخاب جدول مؤثر است؛ برای مثال جداول جداگانهای برای دیوارهای بلوک AAC و بلوک سیمانی ارائه شده است. بنابراین پیش از مراجعه به جدول، علاوه بر محل قرارگیری دیوار، نوع مصالح آن را نیز بررسی کنید.
2. نوع بار وارد بر دیوار را تعیین کنید
پس از مشخص شدن نوع دیوار، باید مشخص شود که درصد پوشش بر اساس بار باد محاسبه میشود یا بار زلزله. برای دیوارهای خارجی معمولاً هر دو حالت بررسی میشود و در نهایت مقدار بحرانی ملاک طراحی قرار میگیرد. در مقابل، برای دیوارهای داخلی تنها کنترل لرزهای موردنیاز است؛ بنابراین باید از جدول مربوط به همان حالت استفاده شود.
3. ضخامت دیوار را مشخص کنید
یکی دیگر از پارامترهای مؤثر در انتخاب جدول، ضخامت دیوار است. در جداول این ضابطه، مقادیر مربوط به ضخامتهای مختلف بهصورت جداگانه ارائه شدهاند؛ بنابراین پیش از انتخاب جدول باید ضخامت واقعی دیوار مشخص باشد تا از مراجعه به جدول نادرست جلوگیری شود.
4. ارتفاع ساختمان و محل قرارگیری دیوار را در نظر بگیرید
در کنترل بار باد، ارتفاع قرارگیری دیوار از سطح زمین تأثیر مستقیمی بر فشار باد وارد بر آن دارد. به همین دلیل، جداول برای ارتفاعهای مختلف ساختمان تنظیم شدهاند و لازم است پیش از انتخاب جدول، موقعیت دیوار در ساختمان مشخص باشد.
5. سرعت مبنای باد و گروه خطرپذیری ساختمان را تعیین کنید
برای کنترل بار باد، دو پارامتر مهم دیگر نیز باید مشخص شوند؛ سرعت مبنای باد و گروه خطرپذیری ساختمان. این اطلاعات معمولاً از ضوابط بارگذاری ساختمان استخراج میشوند و نقش مهمی در انتخاب جدول صحیح دارند. انتخاب نادرست هر یک از این دو پارامتر میتواند درصد پوشش موردنیاز را تغییر دهد.
6. مقاومت کششی مش الیاف را مشخص کنید
جداول درصد پوشش برای مقاومتهای مختلف مش فایبرگلاس تهیه شدهاند. بنابراین لازم است قبل از مراجعه به جدول، مقاومت کششی محصول مورد استفاده مشخص باشد تا درصد پوشش بر اساس همان مقدار انتخاب شود. در صورتی که از محصولی با مقاومت متفاوت استفاده شود، باید به جدول متناظر با همان مقاومت مراجعه کرد.
آموزش استفاده از جدول درصد پوشش
پس از مشخص شدن مشخصات پروژه و انتخاب دستهبندی مناسب، نوبت به استفاده از جداول میرسد. اگر مراحل انتخاب جدول بهترتیب انجام شود، تعیین درصد پوشش تنها چند دقیقه زمان خواهد برد. در ادامه، این فرآیند را در پنج گام بررسی میکنیم.
مرحله اول؛ انتخاب گروه جداول
در اولین گام باید مشخص کنید که دیوار موردنظر داخلی است یا خارجی. سپس با توجه به نوع بار وارد بر دیوار، به بخش مربوطه در فصل دوم نشریه مراجعه کنید. برای دیوارهای خارجی، جداول بار باد و بار زلزله بهصورت جداگانه ارائه شدهاند، در حالی که برای دیوارهای داخلی تنها جداول مربوط به بار زلزله استفاده میشوند.
مرحله دوم؛ انتخاب جدول متناسب با مشخصات پروژه
پس از انتخاب گروه جداول، باید جدولی را انتخاب کنید که با مشخصات پروژه مطابقت داشته باشد. در این مرحله عواملی مانند ضخامت و نوع دیوار، سرعت مبنای باد، گروه خطرپذیری ساختمان، ارتفاع ساختمان و مقاومت کششی مش الیاف تعیین میکنند کدام جدول باید مورد استفاده قرار گیرد.
مرحله سوم؛ تعیین موقعیت پروژه در جدول
پس از انتخاب جدول مناسب، باید سطر و ستون متناظر با مشخصات پروژه را پیدا کنید. محل تقاطع این اطلاعات، درصد پوشش مورد نیاز دیوار را نشان میدهد. در این مرحله دقت در انتخاب سطر و ستون اهمیت زیادی دارد، زیرا کوچکترین اشتباه میتواند نتیجه نهایی را تغییر دهد.
مرحله چهارم؛ استخراج درصد پوشش
عدد درجشده در محل تقاطع سطر و ستون، درصد پوشش موردنیاز دیوار را مشخص میکند. این مقدار نشان میدهد چه درصدی از سطح دیوار باید با نوارهای مش پوشش داده شود تا الزامات طراحی آن جدول تأمین شود.
مرحله پنجم؛ کنترل نتیجه نهایی
پس از استخراج درصد پوشش، لازم است اطمینان حاصل شود که جدول انتخابشده با تمام مشخصات پروژه مطابقت دارد. همچنین در دیوارهای خارجی باید نتایج کنترل بار باد و بار زلزله با یکدیگر مقایسه شوند تا مقدار حاکم برای ادامه طراحی و اجرا انتخاب شود.
تعیین درصد پوشش از روی جداول؛ یک مثال از کنترل بار باد و زلزله
فرض کنید یک مهندس محاسب قصد دارد درصد پوشش یک دیوار خارجی را تعیین کند. مشخصات پروژه مطابق جدول زیر است.
| جدول مشخصات پروژه | |
| مشخصات پروژه | مقدار |
| نوع دیوار | خارجی |
| نوع مصالح | بلوک AAC |
| ضخامت دیوار | 15 سانتیمتر |
| ارتفاع آزاد دیوار | 3 متر |
| تعداد طبقات ساختمان | 8 طبقه |
| ارتفاع دیوار از سطح زمین | 25 متر |
| سرعت مبنای باد | 90 کیلومتر بر ساعت |
| گروه خطرپذیری ساختمان | 3 |
| اهمیت ساختمان | متوسط |
| خطر نسبی زلزله | زیاد |
| مقاومت کششی مش الیاف | 1200 N/5cm |
گام اول؛ استخراج درصد پوشش از جدول بار باد
با توجه به مشخصات پروژه، به جداول بار باد مراجعه میکنیم. در این مثال باید جدول مربوط به:
- سرعت باد 90 کیلومتر بر ساعت
- ضخامت دیوار 15 سانتیمتر
- گروه خطرپذیری 3
انتخاب شود. سپس با توجه به ارتفاع دیوار از سطح زمین برابر با 25 متر و مقاومت کششی مش 1200 نیوتن، مقدار درصد پوشش از جدول استخراج میشود.
نتیجه کنترل بار باد: 60 درصد.
| درصد پوشش برای سرعت بار باد 90 کیلومتر بر ساعت و کمتر (ساختمان در گروه خطر پذیری ) | |||
| ارتفاع دیوار از سطح زمین (متر) | مقاومت کششي 5 سانتيمتر عرض مش الیاف (نیوتن) | ||
| 1200 (N) | 1500 (N) | 1800 (N) | |
| 0 تا 10 | 50% | 50% | 50% |
| 10 تا 20 | 55% | 50% | 50% |
| 20 تا 30 | 60% | 50% | 50% |
| 30 تا 40 | 65% | 50% | 50% |
| 40 تا 50 | 65% | 55% | 50% |
| 50 تا 60 | 70% | 55% | 50% |
گام دوم؛ تعیین درصد پوشش برای بار زلزله
از آنجا که ساختمان در منطقه با خطر لرزهای زیاد قرار دارد، مطابق ضابطه باید کنترل زلزله نیز انجام شود. بنابراین به جدول متناظر در بخش بار زلزله مراجعه کرده و درصد پوشش دیوار را استخراج میکنیم. در این مثال باید جدول مربوط به:
- دیوار خارجی با مصالح بلوک AAC
- ضخامت دیوار 15 سانتیمتر
- ساختمان 8 طبقه
- اهمیت متوسط ساختمان
- خطر نسبی زلزله زیاد
انتخاب شود. سپس با توجه به مقاومت کششی مش 1200 نیوتن و تعداد طبقات ساختمان، مقدار درصد پوشش از جدول استخراج میشود.
نتیجه کنترل بار زلزله: 55 درصد.
| درصد پوشش برای ساختمان 5 تا 8 طبقه | |||
| طبقه | مقاومت کششی 5 سانتيمتر عرض مش الیاف (نیوتن) | ||
| 1200 (N) | 1500 (N) | 1800 (N) | |
| طبقات اول و دوم | 50% | 50% | 50% |
| طبقات سوم و چهارم | 50% | 50% | 50% |
| طبقات پنجم و ششم | 50% | 50% | 50% |
| طبقات هفتم و هشتم | 55% | 50% | 50% |
گام سوم؛ انتخاب درصد پوشش نهایی
اکنون نتایج دو کنترل را با یکدیگر مقایسه میکنیم.
| معیار کنترل | درصد پوشش |
| بار باد | 60% |
| با زلزله | 55% |
از آنجا که ضابطه تصریح میکند برای دیوارهای خارجی در مناطق با خطر لرزهای زیاد و بسیار زیاد، بزرگترین مقدار حاصل از کنترل بار باد و بار زلزله ملاک طراحی است، در این مثال درصد پوشش نهایی برابر با 60 درصد خواهد بود.
نکات مهم هنگام استفاده از جدول درصد پوشش وال مش
اگرچه استفاده از جداول درصد پوشش والمش فرآیند تعیین میزان پوشش مش را سادهتر میکند، اما انتخاب صحیح جدول و تفسیر نتایج آن نیازمند دقت در چند نکته کلیدی است. رعایت موارد زیر از بروز خطا در انتخاب درصد پوشش جلوگیری میکند.
- ابتدا مشخصات پروژه را بهطور کامل تعیین کنید. انتخاب جدول بدون اطلاع از نوع دیوار، نوع مصالح، ضخامت دیوار، سرعت مبنای باد یا خطر لرزهای میتواند نتیجه نادرستی به همراه داشته باشد.
- همیشه از جدول متناظر با شرایط پروژه استفاده کنید. جداول برای شرایط مختلف تدوین شدهاند و استفاده از جدول نامرتبط، درصد پوشش واقعی را نشان نخواهد داد.
- برای دیوارهای خارجی، کنترل بار باد و زلزله را بهصورت مستقل انجام دهید. پس از استخراج درصد پوشش از هر دو جدول، مقدار بزرگتر باید بهعنوان معیار نهایی انتخاب شود.
- به محدوده کاربرد جداول توجه کنید. این جداول بر اساس شرایط مشخصی تدوین شدهاند و در صورت خارج بودن مشخصات پروژه از محدوده آنها، باید از روش محاسباتی استفاده شود.
- از آخرین ویرایش ضابطه استفاده کنید. در صورت انتشار اصلاحیه یا ویرایش جدید، ملاک طراحی باید آخرین نسخه معتبر باشد.
جمع بندی
جداول درصد پوشش وال مش ابزاری کاربردی برای تعیین سریع میزان پوشش مش الیاف در دیوارهای داخلی و خارجی هستند و میتوانند زمان موردنیاز برای انتخاب درصد پوشش را بهطور قابلتوجهی کاهش دهند. با در اختیار داشتن مشخصات پروژه و انتخاب جدول مناسب، مهندس محاسب میتواند بدون انجام محاسبات تکراری، درصد پوشش موردنیاز را مطابق ضوابط تعیین کند.
در این مقاله، ابتدا با ساختار جداول و اطلاعات موردنیاز برای انتخاب آنها آشنا شدیم و سپس مراحل استفاده از جداول را بهصورت گامبهگام بررسی کردیم. همچنین با یک مثال عملی، نحوه استخراج درصد پوشش از جداول بار باد و بار زلزله و انتخاب مقدار حاکم را مرور کردیم.
البته تعیین درصد پوشش تنها یکی از مراحل طراحی سیستم وال مش است و برای اجرای صحیح آن باید سایر اجزای سیستم نیز مطابق ضوابط انتخاب شوند. از جمله این موارد میتوان به انتخاب پلاستر سیمانی یا پلاستر گچی متناسب با شرایط پروژه و همچنین انتخاب و اجرای صحیح نبشی وال مش اشاره کرد. هماهنگی این اجزا با درصد پوشش تعیینشده، نقش مهمی در عملکرد نهایی سیستم مهار دیوار خواهد داشت.
در نهایت، پیش از استفاده از جداول، تمامی پارامترهای مؤثر مانند نوع دیوار، نوع مصالح، ضخامت دیوار، ارتفاع دیوار از سطح زمین، سرعت مبنای باد، تعداد طبقات و سطح خطر لرزهای را بهدقت بررسی کنید تا درصد پوشش انتخابشده با شرایط واقعی پروژه و ضوابط طراحی مطابقت داشته باشد.
