درزها در سازه ها به چه منظور تعبیه می شوند؟

concrete-joints-afzir.co

فلسفه ایجاد درزها در سازه‌ها، کنترل سطح بتن نسبت به ترک‌خوردگی‌ها و خرابی‌های احتمالی در سازه است. اگر بخواهیم درز‌ها را در دو حوزه جداگانه بررسی کنیم، می‌توان آن‌ها را به دو دسته زیر تقسیم نمود:

  • در سازه‌های بتنی: به منظورمحدودیت‌های اجرایی، مساحت زیاد بتن‌ریزی و همچنین مسئله کنترل زمان‌بندی بتن‌ریزی، ممکن است درز‌هایی در بتن اجرا شود.
  • در کلیه سازه‌ها: به منظور شرایط جوی و جغرافیایی، شرایط معماری‌سازه، جدا نمودن ساختمان‌ها از هم برای جلوگیری از ریزش در هنگام زلزله،کنترل ترک‌خوردگی بتن و… درز‌هایی بصورت از قبل طراحی شده در سازه تعبیه و اجرا می‌شوند. این فرآیند به روش‌های مختلفی صورت می‌گیرد که در ادامه مفصل در رابطه با آن صحبت می کنیم.

در رابطه با مورد اول: برای سازه‌های بتنی ایجاد فواصل زمانی بین بتن‌ریزی در قسمتی از پروژه‌ها اجتناب ناپذیر است؛ برای ارتباط و اتصال مناسب قسمت‌هایی که در این فاصله زمانی از یکدیگر جدا افتاده‌اند، باید تمهیدات خاصی اندیشید که در نهایت منجر به ایجاد درز‌های اجرایی یا درز‌های سازه ای در سطح بتن می‌شوند. درزهای اجرایی در واقع فاصله پر شده میان بتن ریزی قدیم و بتن ریزی جدید است که باید برای اتصال بتن قدیم و جدید کاملا مهیا باشد؛ برای آماده‌سازی سطح بتن قدیم مراحل مختلفی صورت می‌گیرد مانند تمیز کردن سطوح با برس‌ها و فرچه‌ها و یا با هوای فشرده و آب؛ برای اتصال مناسب بهتر است سطح بتن قدیم مضرس باشد یعنی با استفاده از ابزارهایی روی سطح بتن قدیم شیار بوجود آوریم که بتن قدیم با بتن جدید درگیر شود.

بیشتر بخوانید:   افزودنی‌های ضد یخ برای بتن ریزی در هوای سرد

مضرس کردن سطح بتن

مکانیک درزهای سازه‌ای

در رابطه با مکانیک درزهای ایجاد شده برای سازه‌های بتنی بین فواصل بتن ریزی باید گفت که این درزها که به درزهای سازه‌ای هم معروف هستند، باید امکان جابجایی افقی نسبت به سطح اتصال را داشته باشند که معمولاً در اثر حرکت حرارتی و انقباض ایجاد می شود. در عین حال نباید جابجایی عمودی یا خمشی داشته باشند. شکل 2، خلاصه می‌کند که کدام جابجایی باید توسط یک اتصال ساختمانی مجاز باشد یا مجاز نباشد که در آن بردار‌های قرمز نشان دهنده جابجایی‌های غیرمجاز و فلش‌های سبز نشان دهنده جابجایی مجاز می‌باشد.

درز‌های ایزوله یا جداسازی

از دیگر درزهای سازه‌ای، می‌توان به درز‌هایی اشاره کرد که نقش ایزوله کردن و جداسازی دال بتنی از قسمت‌های دیگر سازه را به عهده دارند؛از آنجا که نقش و عملکرد دال بتنی نسبت به المان‌های دیگر سازه مانند ستون و تیر متفاوت است، می‌توان با استفاده از این درز‌های سازه‌ای که به درز‌های ایزوله نیز معروف هستند، دال بتنی را از بخش‌های دیگر جدا نمود. المان‌هایی با دهانه‌‌های بزرگ و بدون درز، ممکن است تحت تاثیر گرمای خورشید دچار انبساط و تخریب شوند. درز‌های جداسازی یا ایزوله با قرار دادن مواد اتصال پیش‌ساخته در کنار ستون،دیوار یا لوله‌های پایه،قبل از ریختن دال ایجاد می‌شود. مواد اتصال جداسازی معمولاً تخته فیبر آغشته به آسفالت است. اگرچه پلاستیک، چوب پنبه، لاستیک و نئوپرن نیز موجود است.

بیشتر بخوانید:   آزمایش اسلامپ بتن چگونه انجام می شود؟

درز انقطاع

درز‌هایی هم وجود دارند که بیشتر نقش معماری در سازه دارند. و معمولا در پلان‌های معماری اعمال می‌شوند.مانند درز انقطاع ساختمان که فاصله‌ای است بین یک ساختمان و ساختمان مجاور آن که باید کاملا خالی و یا با موادی سبک که اتصالی بین ساختمان موجود با ساختمان مجاور ایجاد نمی‌کند، پر شود. در آیین‌نامه 2800 زلزله ایران به تفصیل در رابطه با آن صحبت، محاسبات و ابعاد دقیق آن نسبت به ارتفاع ساختمان بیان شده است. این درزها، علاوه بر نقش معماری، نقش جدا نمودن دو ساختمان از هم را به عهده دارند تا در حین وقوع زلزله ریزش یک ساختمان،منجر به آسیب دیدن ساختمان‌های مجاور نگردد.

separation-joint-afzir.co

درزهای انقباضی

درزهای انقباضی، بیشتر در راهسازی وجود دارد. در پهنه‌های راه با طول زیاد و در عرشه‌ی پل‌ها، درزهایی برای مقابله با ترک‌ها تعبیه می‌شوند، درز‌های انقباضی معمولا 3/1 الی 4/1 درصد عمق دال هستند و در فواصل 3 الی 15 متری تکرار می‌شوند.

بیشتر بخوانید:   فوق روان کننده بتنی چیست و در چه گستره‌ای کاربرد دارد؟

درز سرد

برخلاف درز‌های گفته شده قبلی، درز سرد از جمله درز‌هایی است که ناخواسته و خود به خود در سازه بتنی بوجود می‌آید. علت وقوع درز سرد در سازه، ایجاد وقفه طولانی بین بتن ریزی می‌باشد. در این هنگام بتن قبلی شروع به گیرش اولیه کرده و کم کم مقاومت اولیه خود را بدست می‌‍آورد. حالا وقتی بتن‌ریزی قسمت جدید شروع می‌شود، اتصال مناسب بین دو قسمت برقرار نشده و ترک‌هایی روی سطح نمایان می‌شود. گاهی اوقات ممکن است، درزهای سرد به دلیل تراکم پایین بتن نیز رخ دهد. برای جلوگیری از درز سرد  در دیوارها، تیرها و سایر اجزای سازه‌ای باید بتن را در لایه هایی به عمق حدود 18 اینچ قرار داد و هر لایه را با استفاده از ویبراتور با لایه قبلی مخلوط کرد. بتن‌ریزی باید از گوشه ها شروع شود و به سمت مرکز حرکت کند. در سطوح شیبدار کار، باید از سربالایی شروع شود. در هوای گرم،ممکن است برای کاهش زمان گیرش، و جلوگیری از درز سرد به یک ماده افزودنی کندکننده نیاز باشد.

5/5 - (2 امتیاز)
به اشتراک بگذارید:

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

Insert math as
Block
Inline
Additional settings
Formula color
Text color
#333333
Type math using LaTeX
Preview
\({}\)
Nothing to preview
Insert